سخنرانی سفیر در دانشگاه کمپلوتنسه - رويكرد سياست خارجي ج.ا.ا.

بسم الله الرحمن الرحیم

سخنرانی جناب آقای فدایی فرد سفیر کشورمان در مادرید در تاریخ 5/8/93 در دانشگاه کمپلوتنسه

اساتید و دانشجویان محترم؛

در ابتدا مایلم از برگزار کنندگان این کنفرانس بویژه از  پروفسور ابو وردا بخاطر ابتکار برگزاری این نشست سودمند تشکر کنم. از حضور در جمع شما اساتید، دانشجویان و فرهیختگان مفتخرم و امیدوارم در رسیدن به هدف این کنفرانس و آشنایی با اصول و رویکردهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران موفق باشید.

حضار گرامی؛

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران همانند سایر کشورها تابع دو بخش ثابت و متغیر است. بعد ثابت این سیاست خارجی ملهم از اندیشه های سیاسی بنیانگذار جمهوری اسلامی حضرت امام خمینی(ره) و برگرفته از آموزه های شریعت متعالی اسلام است که نظام ناعادلانه جهانی را نمی پذیرد و در دفاع از مظلومان جهان بخصوص ملت مظلوم فلسطین برای خود رسالتی جهانی و مقدس قائل است.در بعد متغیر، ایران با تکیه بر مثلث«عزت حکمت و مصلحت» که آرمانخواهی توأم با واقع‌بینی را در خود دارد، در جهان متحول کنونی منافع ملی خود را پیگیری می نماید.

بر اساس تصریح قانون اساسی، اصول و مباني سياست خارجي مبتنی بر «دكترين اسلامي» شاملموارد زیر می باشد:

1)گستره روابط بر اساس مباني اسلامي و انسانيکرامت و عزت انسان ها، تحقق سعادت و رفاه بشری در کل جامعه جهانی در سایه صلح، آزادی و برابری انسانها 2) احترام متقابل و عدم دخالت در امور داخلي يكديگر 3) روابط حسنه و مسالمت آميز 4) آزادي‑ استقلال 5) نفي سلطه‌گري و سلطه‌پذيري 6) اصل نه شرقي‑ نه غربي 7) دفاع از كيان اسلام و عزت مسلمين 8) دفاع از مستضعفين و مظلومين جهان.

بر اساس این اصول ثابت، جمهوری اسلامی ایران احترام به حاکمیت های مستقل را عاملی برای تحکیم صلح، ثبات و امنیت منطقه ای و بین المللی می داند. ایران در  همکاری و دوستی و ائتلاف های منطقه ای و جهانی پیشگام است و از هر اقدام حسن نیست و تفاهم آمیز برای حل اختلافات و تحکیم دوستی استقبال می کند. ایران همزمان نسبت به تعهدات بین المللی و قراردادهای دوجانبه و چندجانبه خود پایبند بوده و بر اساس این اصل برگرفته از اصول دینی و اخلاقی ایرانیان، همواره شریکی باثبات و قابل اتکا بوده است. در این راستا ایران علاقه مند است با همه کشورهای جهان ( به غیر از رژیم صهیونیستی ) روابط دوستانه و مودت آمیز داشته باشد و دست کشورهایی که به استقلال، آزادی، حاکمیت و ارزش های مردم ایران احترام گذارده اند را فشرده است.

مهمترين منابع قدرت آفرین ملی در عرصه سیاست خارجی عبارتند از: عامل اقتصادي، عامل سياسي، عامل نظامي، عامل جغرافيا و جمعيت و عامل فرهنگي و اجتماعي

منظور از عامل اقتصادي: مواد خام استراتژيك، توليد كشاورزي و مواد غذايي استراتژيك، تأسيسات و توليدات صنعتي و ذخاير ارزي معتبر مي‌باشد. ذخایر نفت، گاز، مس، اورانیوم و جمعیت جوان و مبتکر ایرانی باعث شده که ایران حتی در زمان جنگ تحمیلی یک کشور بدهکار نباشد و در تمامی رشته های علوم و فناوری های نوین پیشتاز باشد.  

منظور از عامل سياسي: دولتي كار آمد با ديپلماسي قوي، حمايت مردمي و امنيت و ثبات داخلي مي‌باشد. قوت دیپلماسی ایران ناشی از پشتوانه قوی مردمی است. یادآوری می نماید که میزان مشارکت مردم در آخرین انتخابات ریاست جمهوری حدود 73 درصد بود.

منظور از عامل نظامي: نيروي نظامي نيرومند و بزرگ، تأسيسات، صنايع و تكنولوژي پيشرفته نظامي و روحيه قوي، تجربه جنگي و انگيزه ملت براي دفاع از کشور مي‌باشد. ایران کشوری است که در زمان تهدید دشمن، یکپارچه به پا می خیزد و نمونه آن در زمان جنگ تحمیلی 8 ساله رژیم صدام علیه ایران تجربه شد و دشمنان خود را ناکام گذاشت.

منظور از عامل جغرافيا و جمعيت: موقعيت جغرافيايي، دسترسي به درياهاي آزاد، پستي و بلندي و وسعت يك كشور و ميزان جمعيت آن مي‌باشد. عامل جغرافيا و جمعيت ايران در هميشه تاريخ اين كشور نقش تعيين كننده‌اي در شناخت خارجي آن داشته است. جمهوری اسلامی ایران با 77 میلیون جمعیت و یک میلیون و ششصد و هشتاد هزار کیلومتر مربع وسعت، جزء معدود کشورهایی است که با داشتن پانزده همسایه آبی و خاکی در چهار زیرسیستم منطقه‌ای شامل آسیای مرکزی ـ قفقاز، خلیج‌فارس، شرق مدیترانه و آسیای جنوب غربی قرار گرفته است. هیچکس نمی تواند موقعیت راهبردی ایران در منطقه خلیج فارس، دریای خزر، و مرکزیتی که از تلاقی مناطق مهم خاورمیانه، شبه قاره هند، آسیای میانه، و قفقاز بوجود آمده و کریدورهای شرقی –غربی و شمال و جنوب را به هم پیوند زده است را نادیده بگیرد. ایران با این موقعیت حساس و راهبردی، شاه کلید ژئو استراتژیک و ژئو اکونومیک منطقه است.  

منظور از عامل فرهنگي و اجتماعي: مجموعه سنتها آداب و رسوم، عقايد مذهبي و سياسي، زبان، رشد و آگاهيهاي سياسي، انسجام اجتماعي و پيشرفتهاي علمي و هنري مي‌باشد كه از آن به عنوان فرهنگ جامعه ياد مي‌كنند. ما موفق بوده‌ایم که یک حکومت دینی با رعایت ارزش‌ها و موازین اسلامی ایجاد کنیم که مقتدر و کارآمد است، عقبه راهبردی آن به چهارگوشه جهان کشیده شده و توطئه‌های رنگانگ علیه خود را خنثی نموده است.

در این بخش مایلم برخی از عوامل متغیر در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را طرح نمایم:

تعامل سازنده با جهان

ملت ایران از طریق انتخابات باشکوه، آرام و حداکثری ژوئن 2013، حمایت خود را از سیاست خارجی دولت تدبیر و امید و اعتدال جناب آقای روحانی به نمایش گذاشت. ملت ایران برای سیاست خارجی خود رویکرد تعامل سازنده را برگزیده و دولت متعهد به پیمودن این راه است. گسترش و تعمیق مناسبات همه جانبه و برادرانه با همسایگان، تقویت مناسبات دوستانه با جهان اسلام و تقویت روابط متقابلا سودمند با کشورهای اروپایی از بخش های برجسته این رویکرد است. سیاست اصولی ایران تلاش برای تعامل سازنده با همسایگان بر اساس احترام متقابل و با تأکید بر منافع مشترک است و طرح مسئله سلطه ایران بر کشورهای مسلمان منطقه، افسانه‌ای بیش نیست که در قالب پروژه ایران‌هراسی در سال‌های اخیر بر آن دمیده شده است. دولت جناب آقای روحانی در صدد است از طریق حل و فصل مذاکراتی مشکلات،  قطار روابط با اروپا را به ریل اصلی خود بازگرداند و در این راه مساعدت دوستان اروپایی از جمله کشور اسپانیا را موثر می داند.    

راهبرد غلط غرب در منطقه خاورمیانه

اشتباهات راهبردی غرب در مسائل منطقه خاورمیانه و آسیای مرکزی و قفقاز، این نقطه از جهان را به بهشت تروریست‌ها و افراطیون بدل کرده است. تجاوز نظامی به افغانستان و عراق و مداخلات‌ نادرست در تحولات سوریه نمونه‌های روشنی از راهبرد غلط در منطقه خاورمیانه است.اتخاذ رویکردهای غیرمسالمت‌آمیز و تجاوز و اشغال نظامی که معیشت و حیات مردم عادی را هدف قرار می دهد، خشونت و تروریسم را به همه نقاط جهان گسترش می دهد.

تروریسم و افراطی گری:

متأسفانه، تروریسم، جهانی شده است؛ از شمال آمریکا و نیویورک تا موصل، از دمشق تا بغداد، از القاعده تا داعش. افراطیون جهان با یکدیکر همسو شده اند. برخی از قدرت های بزرگ و کشورهای منطقه در پیدایش آن مؤثر بوده و در مبارزه با آن ناکام هستند. تروریسم در بستر فقر، بیکاری، تبعیض، تحقیر و بی‌عدالتی می‌روید و با فرهنگ خشونت رشد می‌کند.تجربه پیدایش القاعده، طالبان و گروه های افراطی نشان داد که نمی شود از گروه های افراطی، برای مقابله با کشورهای مخالف، استفاده ابزاری کرد و پس از آن، از عوارض پیدایش این افراط، در امان ماند.جهان باید علیه تروریسم متحد شود. همه باید ابزارهای سیاسی، قضایی، اطلاعاتی، بانکی خود را علیه ترویسم بکار گیرند و هر اقدامی باید از مسیر دولت های منطقه صورت پذیرد.

داعش را دولت و اسلامی ننامید

تروریست های داعش به نام دین، خون می‌ریزند و به نام اسلام سر می‌بُرند. می‌خواهند این حقیقت مسلّم تاریخ را پوشیده نگه دارند که بر اساس آموزه همه پیامبران الهی از ابراهیم(ع) و موسی(ع) تا عیسی(ع) و محمد(ص)، کشتن یک انسان بی‌گناه همانند کشتار همه بشریت است.این گروه‌های آدمکش خود را منتسب به اسلام می کنند اما اسلام دین عطوفت، مهربانی و محبت است، پس نویسندگان، تحلیگران، رسانه ها و فرهیختگان اروپا انها را دولت اسلامی ننامند. آنها نه دولت هستند و نه اسلامی.

مردمسالاری دینی ایرانی را بشناسید.

منافع کشورهای غربی در منطقه خاورمیانه در گرو به رسمیت شناختن باورها و خواست مردم منطقه در قالب نظام های مردم سالاری است.ایران زادگاه مردمسالاری دینی است و این نظام مردمی کارآمدی خود را اثبات نموده است. اندیشمندان و متفکرین جهان باید اسلام سیاسی مدارا جو و تعاملگرای ایرانی را بشناسند و از آن حمایت کنند تا گرفتار اسلام سلفی و تکفیری نشوند. باید برای جوامع اسلامی آلترنانیوهایی از جنس خودشان یافت. 

تعامل و تکریم بجای تهدید و تحریم

زمانی که جنگ شروع می شود، دیپلماسی به پایان می‌رسد. وقتی تحریم آغاز شود، نفرتِ عمیق از تحریم کنندگان هم، شروع می شود. تداوم تحریم‌های ظالمانه علیه ایران تداوم اشتباهی راهبردی علیه یک ملتِ معتدل و مستقل، در شرایط حساس منطقه است. ما در یک سال گذشته، به شفاف‌ترین گفت‌وگو‌ها، برای اعتمادسازی در موضوع هسته ای ایران دست زده‌ایم؛ و نه در اثر تهدید و تحریم، که بر مبنای اراده ملت خود، مذاکره جدی و صادقانه را در دستور کار قرار داده‌ایم. زیرا بر این باوریم که موضوع هسته ای، یک راه حل، بیشتر ندارد و، آن فقط مذاکره است. تجربه نشان داده است که زبان تهدید و تحریم در مقابل ملت متمدن و فرهیخته ایران جواب نمی دهد.

مذاکرات هسته ای

روند مذاکرات هسته‌ای میان ایران و کشورهای ۱+۵ در ماه‌های گذشته، با جدیت و امیدواری متقابل به‌پیش رفته است. جمهوری اسلامی ایران به گواهی همه ناظران بین‌المللی، با صداقت و اقتدار به تعهدات خویش عمل کرده است، اما طرف مقابل، با برخی اظهارات و اقدامات، ‌به تردید در عزم و واقع‌بینی خویش دامن زده است. ما به ادامه برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز خود، شامل اِعمال حق غنی سازی و سایر حقوق هسته‌ای در خاک ایران، در چارچوب مقررات بین‌المللی، مصمم هستیم. ما با انگیزه مثبت، حسن‌نیت و جدیت، به تداوم مذاکرات هسته‌ای با کشورهای طرف مذاکره، بر مبنای اعتماد متقابل، رفع دوسویه ابهامات، موضع برابر، احترام متقابل و اصول پذیرفته شده بین‌المللی، پایبند هستیم.در صورتی که بتوانیم در حل این مسئله به موفقیتِ کامل دست یابیم، فضای کاملاً متفاوتی به ‌لحاظ همکاری های منطقه ای و جهانی بوجود خواهد آمد، که در سایه آن، امکان تمرکز بر حل مسائل مهم منطقه از جمله مسئله بسیار مهم مبارزه با خشونت و افراطی گری در منطقه، فراهم خواهد شد.

از حوصله شما سپاسگزارم.

 

 

وزارت امورخارجه | رواديد الكترونيك | تماس با ما | نقشه سایت | جستجو | گالری تصاویر