سخنرانی سفیر در مرکز عالی مطالعات دفاع ملی - راهبرد امنيتي ج.ا.ا.

بسم الله الرحمن الرحیم

دریابان جناب آقای لوئیس کایه تانو ای گارریدو،

رئیس مدرسه عالی نیروهای مسلح اسپانیا

در ابتدا مایلم از جنابعالی و مرکز عالی مطالعات دفاع ملی اسپانیا بخاطر دعوت از اینجانب برای حضور در این نشست سودمند تشکر کنم. از حضور در جمع شما فرماندهان، اساتید، دانشجویان و پاسداران صلح مفتخرم و به نیت پاک شما برای اختصاص زندگی خود به صلح، عدالت و دوستی درود می فرستم. امیدوارم بتوانم در این زمان اندک کلیات اصول و رویکردهای استراتژی دفاعی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران را با امتزاج ابعاد عملی و تئوریک تشریح نمایم و در خاتمه پاسخگوی سوالات احتمالی شما خواهم بود.

حضار گرامی؛

جمهوری اسلامی ایران، حفظ استقلال، آزادی و تمامیت ارضی خود با هدف تأمین صلح و امنیت برای خود، منطقه و جهان را مبنای اقدامات و طراحی های دفاعی و امنیتی خود قرار داده است. این راهبرد برگرفته از متن قانون اساسی و همچنین اعتقادات دینی و باورهای فرهنگی و عقلی و هنجارهای اجتماعی و ارزشی جامعه ایرانی می باشد. لذا در فرهنگ اسلامی و ایرانی ما همان اندازه که جنگ افروزی نکوهیده است، دفاع همه جانبه از کشور و ملت واجب است. برای رسیدن به این هدف، ایران از علوم و فناوری های روز جهان برای تقویت سیستم دفاعی خود بهره می گیرد و تمام رشته های علوم و فناوری را میراث بشری و غیرانحصاری می داند. همزمان، به تعهدات بین المللی و قراردادهای دو جانبه و چندجانبه از جمله معاهدات خلع سلاحی پایبند می باشد. از اینرو سلاح های هسته ای، شیمیایی، میکروبی و بیولوژیک به علت ماهیت ضد انسانی آن جایی در استراتژی دفاعی و امنیتی و زرادخانه تسلیحاتی ایران ندارد و بر اساس فتوای رهبر معظم انقلاب اسلامی، تولید، نگهداری، تکثیر و استفاده از اینگونه تسلیحات حرام است.

        ایران تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی سال 1979، در بلوک کشورهای غربی قرار داشت و استراتژی امنیتی و دفاعی ایران، در جهت جلوگیری از گسترش نفوذ و حضور  نظامی بلوک شرق در منطقه یا پیش‌گیری از آن سازمان دهی شده بود. ایران همچنین از وضعیت ژاندارمی منطقه برای دفاع از منافع غرب برخوردار بود و زرادخانه ایران مملو از تسلیحات مدرن غربی بود. صنایع نظامی ایران در آن دوران بر وابستگی به غرب و مونتاژ استوار بود و طرح ریزی‌های دفاعی ایران نیز توسط مستشاران آمریکایی تهیه می شد. تا قبل از انقلاب 40 هزار مستشار آمریکایی در ایران حضور داشتند و پیش‌بینی کرده بودند که تا سال 1981 این تعداد به 60 هزار نفر افزایش یابد.

ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی استراتژی دفاعی خود را بر «بازدارندگی موثر و مقتدرانه» بر سه پایه خوداتکایی، بسیج مردمی و نبرد نامتقارن قرار داده است. در این راستا، جمهوری اسلامی ایران در طول حیات 36 ساله خود با ایجاد بسیج مردمی در گروه های مختلف سنی و شغلی به عنوان ستون دفاعی کشور، علی‌رغم تحریم‌ها و تهدیدات خارجی، پیشرفت‌های چشم‌گیری در زمینه‌ی صنایع دفاعی داشته است. ساخت قايقهاي تندرو با تجهيزات مدرن، ناوهاي كوچك زرهي كه مي توانند جايگزيني براي ناوهاي بزرگ شوند، تولید و ارتقاء انواع موشكهاي با برد كوتاه، متوسط و قاره پیما با ویژگی دقت در نقطه زنی، تولید زیردریایی های کوچک، تولید پهپادهای رهگیری و رزمی، تولید انواع تانکها، زره پوش ها و آتشبارها، موشک های ضد هوایی دوش پرتاب، تولید سیستم های متعدد موشک های آفندی و پدافندی متحرک، تولید اژدرهای قابل شلیک از کشتی و زیردریایی  و تولید سیستم های پیشرفته راداری و الکترونیک تنها بخش کوچکی از اقدامات دانش بینان دفاعی ایران است. این امر علاوه ‌بر شکوفایی توانمندی‌های بومی و صرفه جویی اقتصادی، موجب بازدارندگی گسترده‌ای برای کشور شده است.

استراتژی دفاعی ایران صرفا دفاعی و با اهداف بازدارندگی، مقاومت در برابر حملات اولیه، تلافی حملات مهاجمین و تقویت راهکار دیپلماتیک طراحی شده است.روش دفاعی ایران برای مقابله با تهاجمات احتمالي بر مبنای جنگ نامتقارن شكل گرفته است. در اين روش به جاي برنامه ريزي براي يك جنگ كلاسيك كه در آن صفي از تانكها، هواپيماها و ناوهاي جنگي در مقابل دشمن قرار گرفته و به نسبت استعداد نظامي دشمن از آنها استفاده شود، برنامه ريزي و سرمايه گذاري بر روي ادواتي انجام مي گيرد كه هزينه هاي هنگفت اقتصادي را صرف نكرده اما در عين حال كارآمدي لازم را براي بازدارندگی، دفاع و ضربه به دشمن داشته باشند

وقوع انقلاب اسلامی ایران، تغییرات موازنه منطقه ای در خلیج فارس و آسیای جنوبی، تحول در استراتژی قدرتهای بزرگ، تغییر ساختار نظام بین المللی، بازتابهای جنگ تحمیلی هشت ساله، حضور نظامی بیگانگان در اطراف ایران، تهدید خارجی بخاطر فعالیت های هسته ای، حضور معنوی ایران در سراسر جهان، بحران و بی ثباتی و ظهور افراطیون در کشورهای همسایه بخصوص عراق و افغانستان و مافیای مواد مخدر، به عنوان عناصر تأثیرگذار بر استراتژی دفاعی جمهوری اسلامی ایران تلقی می گردند. بر اساس راهبرد مزبور، دستورکار زیر برای بازسازي و تقويت بنية دفاعي کشور تنظیم شده است:

- بازسازي و تقويت بنية دفاعي با تأكيد بر استفاده از كليه امكانات اقتصادي و صنعتي كشور جهت جلوگيري از عملكردهاي موازي

- اجرايي کردن طرح بسيج مردمی  به عنوان وسيعترين شبكه دفاعي انقلاب اسلامي با تأكيد بر آموزش آمادگي دفاعي در مدارس پسرانه و دخترانه و تقويت زمينه هاي آن

- دو منظوره كردن صنايع دفاعي كشور جهت بهره برداري از آنها در حوزه هاي توليدي و اقتصادي براي افزايش و بهبود توان ملي.

- پراکنده نمودن ظرفیت و توانمندی نظامی برای تحمل ضربه اول دشمن. به منظور حفظ نيروي انساني، تجهيزات و تسليحات و جلوگيري از نابودي و کاهش آسيب‌پذيري. در این راستا ایران تأسیسات دفاعی و مراکز استقرار نیروها را در 680/1 میلیون کیلومتر مربع قلمرو خود پراکنده و سامانه های راداری و پرتاب موشک های بالستیک خود را در وضعیت متحرک قرار داده است.

- سرمایه گذاری همه جانبه بر روی دفاع موشکی با هدف ضربه متقابل برای پاسخ کوبنده به هر تجاوز خارجی.

- بکارگیری دیپلماسی دفاعی با کشورهای همسایه، کشورهای مسلمان و کشورهای مستقل و آزاد دارای فناوری پیشرفته.

البته موارد ذکر شده در خصوص استراتژی امنیتی و دفاعی ایران از دید مقامات نظامی و امنیتی غرب دور نمانده است. در گزارش اخیری که از سوی وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) در مورد قابلیت‌های نظامی ایران، در اختیار اعضا کنگره آمریکا قرار گرفت رویکرد و استراتژی نظامی ایران «دفاعی» توصیف شده است که بر مبنای دفاع در برابر حملات احتمالی، پاسخ به متجاوزان خارجی و رویکرد دیپلماتیک قرار دارد. در ادامه این گزارش آمده است: «استراتژی نظامی ایران دفاعی است و بر اساس بازدارندگی و جلوگیری از حملات، استقامت در برابر ضربات اولیه، تلافی اقدامات و حملات متجاوزان و به کارگیری راه‌حل دیپلماتیک بدون دادن امتیازات عمده قرار گرفته است.»

مفهوم استراتژی دفاعی

بررسی استراتژی دفاعی و امنیتی کشورها بدون توجه به 1) قابلیت 2) توانمندی و 3) جهت گیری رفتاری آن در سطح منطقه ای و بین المللی امکانپذیر نمی باشد. این مولفه ها همچنین ارتباط تنگاتنگی با پارامترهای اقتصادی، سیاسی و فرهنگی کشور دارد تا ظرفیت سازمان رزمی کشور و تحلیل تهدیدات جانبی که از سوی بازیگران منطقه ای فرامنطقه ای و «مجموعه های غیر دولتی» علیه نظام سیاسی اِعمال می گردد، قابل تشخیص باشد.

بر این اساس، کارکرد اصلی استراتژی دفاعی هر کشوری استفاده از ابزارهای موجود برای بیشینه سازی منافع حیاتی و امنیت ملی و رفع و یا کاستن از تهدیدات و مخاطرات با مراعات محدودیتهای درون ساختاری و برون ساختاری می باشد. محاسبه مقدورات و امکانات برای نیل به اهداف و همسویی با راهبرد کلان توسعه اقتصادی و اجتماعی جامعه ضروری است. از اینروست که کشورهای در حال توسعه برنامه ریزی دفاعی خود را با توجه به برنامه ریزی اجتماعی و اقتصادی، متوازن و هماهنگ می نمایند، اما کشورهای میلیتاریستی پروژه های نظامی را بر تمامی برنامه های سیاسی- اجتماعی و حتی توسعه اقتصادی خود مقدم می دارند. ابرقدرتها نیز برای برنامه های نظامی و استراتژی دفاعی خود اولویتهای خاصی را متناسب با سطح توازن بین المللی مورد نظر قرار می دهند. استراتژیست های دفاعی اعتقاد دارند که کشورهای در حال توسعه باید استراتژی دفاعی خود را همسو و همگون با استراتژی کلان ملی تعریف کنند تا ساختارها و نهادهای جامعه با پیوستگی و انسجام داخلی رشد یابند. استراتژی های شتاب آمیز و گسترش یابندهء دفاعی، در عمل با مقاومت های داخلی، منطقه ای و بین المللی روبرو می شود.

استراتژی دفاعی دارای دو بخش برنامه ریزی و اجرا است. در حوزه برنامه ریزی امکانات بالقوه دولت در ابعاد اقتصادی، تکنولوژیکی، نظامی، اجتماعی و سیاسی مورد توجه قرار می گیرد، در حالی که حوزهء اجراء با فعالیتهای نظامی از جمله ساختار نظامی، سازمان رزمی، آموزش و سازه ها ارتباط دارد. تدوین استراتژی دفاعی یکی از مهمترین وظایف دولت ملی است، زیرا باید بین برنامه های جاری و اهداف بلند مدت، بین اهداف و امکانات، بین سیاست خارجی و استراتژی ملی، بین ساختارها و استراتژی، و همچنین بین انگیزه های ملی و هویت اجتماعی و ملی جامعه پیوند و تعادل ایجاد کند.

اگر استراتژی دفاعی کشوری بر مبنای باز دارندگی تدوین شده باشد، استراتژی نظامی آن کشور باید از طریق توسعه تکنولوژیک، تأمین تدارکات و تجهیزات برای هر وضعیت آبی – خاکی، تأمین و آرایش نیروها، سازماندهی دفاعی،تعیین نوع ماموریتها بر اساس برداشت از تهدیدات بالقوه و بالفعل، برآورد نسبی از زمان تهدیدات بر اساس نوع تهدید، برآورد همه جانبه از امکانات مادی (اقتصادی، تکنولوژیک) فرهنگی- اجتماعی (روحیه و انگیزهء شهروندان برای انجام واکنش همسو با تمایلات دولت و اهداف برنامه ریزی شده)، و سیاسی- امنیتی (تاثیری که هر تصمیم گیری در روند سیاست خارجی کشور بر اهداف ملی بجا می گذارد) و تعیین اولویتها، رسیدن به نوعی «همپایگی» را امکانپذیر نماید.

عناصر تشکیل دهنده استراتژی دفاعی جمهوری اسلامی ایران

ج.ا.ایران همانند سایرکشورها برای تدوین استراتژی دفاعی خود با عوامل ثابتی مانند ژئوپولیتیک و عناصر متغیری مانند ظرفیت نظامی و فضای امنیتی منطقه ای و بین المللی روبرو می باشد.

الف- نقش عنصر ژئوپولیتیک

بسیاری از ژئوپولیتیسین ها بر این نکته تاکید دارند که شرایط جغرافیایی نقش بسیار تعیین کننده ای در میزان قدرت ملی و درنتیجه استراتژی یک کشور دارد. وسعت، وضعیت طبیعی، همسایگان، شرایط اقلیمی و نوع منافع هر کشور نه تنها با توان ملی آن ارتباط دارد، بلکه با نوع بودجه بندی، تعیین اولویتها، استراتژی دفاعی و سیاست نظامی آن پیوند تنگاتنگی دارد. جمهوری اسلامی ایران جزء معدود کشورهایی است که با داشتن پانزده همسایه آبی –خاکی در چهار زیرسیستم منطقه‌ای شامل آسیای مرکزی ـ قفقاز، خلیج‌فارس، شرق مدیترانه و آسیای جنوب غربی قرار گرفته است. هیچکس نمی تواند موقعیت راهبردی ایران در منطقه خلیج فارس، دریای خزر، و تلاقی که از مناطق مهم خاورمیانه، شبه قاره هند، آسیای میانه، و قفقاز بوجود آمده و کریدورهای شرقی – غربی و شمال و جنوب را به هم پیوند زده است را نادیده بگیرد. ایران با این موقعیت حساس و راهبردی، شاه کلید ژئو استراتژیک و ژئو اکونومیک منطقه است. اگر چه عنصر ژئوپولیتیکی ایران تا حد بسیار زیادی ثابت باقی مانده است، اما به دلیل تغییر نظام دوقطبی و دگرگونی در شاخصهای محیطی مانند دولت های نوظهور در آسیای میانه و قفقاز، استقرار بیش از 40 پایگاه ثابت و متحرک نظامی آمریکا و متحدین در اطراف ایران، قدرت گرفتن گروه های تروریستی در کشورهای پیرامونی، ناامنی دریاها شامل دزدی دریایی و به خطر افتادن ناوگان نفتی ایران؛ استراتژی دفاعی ایران کاملاً دگرگون گردیده است. در این حال، اهمیت و نقش خلیج فارس با توجه به جایگاه ارتباطی آن با آبهای اقیانوس هند و دریای عمان، و نیاز ارتباطی ایران به آن محدوده جغرافیایی (به لحاظ صادرات نفت و همچنین تامین نیازهای وارداتی) در سیاست دفاعی ایران تقویت شده است. این امر ضریب اهمیت منطقه ای ایران را برای بازیگران خارجی افزایش داده و در نتیجه ضریب رقابتهای منطقه ای قدرتهای مداخله گر باز هم افزایش یافته است. البته موقعیت ایران به لحاظ اینکه در کنار تنگه ژئو استراتژیک هرمز قرار گرفته و می تواند ترددهای ناوگان های تجاری و نظامی این معبر به آبراه های بین المللی را در کنترل داشته باشد، با اهمیت تلقی می شود.

ب- نقش عنصر تسلیحات

برای ایجاد آمادگی رزمی واحدهای نظامی، علاوه بر مواردی از جمله آموزش، سازماندهی و ایجاد انگیزش های درونی، باید فاکتورهای دیگری از جمله تجهیز ساختار دفاعی با استفاده از توانایی های تکنولوژیک و ابزارهای اقتصادی را در دستور کار قرار داد. از آنجا که استراتژی دفاعی ایران بر پایه «بازدارندگی» و ابزار حمایت کننده از دیپلماسی ایفای نقش می نماید. «کیفیت» تجهیزات و نیروهای رزمی مورد توجه قرار می گیرد به گونه ای که به موازات افزایش ظرفیت نظامی واحدهای دفاعی، تحقیق و توسعه در اولویت قرار می گیرد و روند نوسازی تجهیزات و ابزارهای نظامی با تولید سیستمهای مدرن همسو می شود. نکته اساسی تر آنکه ج.ا.ایران هیچگاه ظرفیت نظامی خود را بر اساس میزان خریدهای نظامی همسایگان و یا میزان GDPاختصاص یافته دیگران به امور دفاعی و همچنین بر اساس جنگ روانی دیگران تنظیم نمی کند. کانون های اندیشه و مطلعین اموردفاعی جهان تأکید می نمایند که میزان خریدهای تسلیحاتی ایران در مقایسه با کشورهای دیگر منطقه، بسیار محدود بوده و این گویای آن است که راهبرد دفاعی ایران با منطق و خردورزی تدوین شده و دچار شتابزدگی و صرف هزینه های غیرضروری به ضرر توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور نشده است. بعد از پایان جنگ های خلیج فارس شاهد خریدهای گزاف جنگ افزارهای بسیار پیشرفته از سوی کشورهای منطقه خلیج فارس و نیز انعقاد پیمانهای دفاعی دو جانبه میان ایالات متحده آمریکا و برخی از متحدین غربی با کشورهای عرب حوزه خلیج فارس بودیم، اما در تمام این دوران ها، جمهوری اسلامی ایران منابع خود را در راه باز سازی اقتصادی به کار برده و حتی ظرفیت و نیروی نظامی خود را در این زمینه به کار گرفت. بر اساس گزارش موسسه سیپری، ایران در میان 15 کشور خاورمیانه در رتبه چهاردهم بودجه دفاعیقرار دارد.

ج – نقش عنصر تهدید

خلیج فارس به خاطر قابلتهای درونی، موقعیت جغرافیایی و تنوع اهداف و تمایلات منطقه ای و فرا منطقه ای دارای موقعیت و شرایط ویژه ای است که منجر به بحرانی گردیدن منطقه می گردد. وابستگی اقتصاد جهانی به نفت و نیاز روز افزون کشورهای صنعتی به منابع طبیعی این منطقه، منجر به پیوستگی سیاست منطقه ای با سیاستهای بین المللی می گردد. این وضعیت متشنج سبب می شود سیستم دفاعی کشور بر اساس خوداتکایی در وضعیت تدافعی قرار گیرد. در وضعیت تحریم و فشار خارجی، این امر با تنها با اعتماد به توانمندی داخلی و حمایت مردمی است امکانپذیر است. روند تهدیدات منطقه ای که متوجه کشور ایران بوده است، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی دچار دگرگونیهای قابل توجه و تحولات ملموسی گردید. این امر را می توان ناشی از تحول در «نقش منطقه ایregional role» ایران و «جهت گیری هایorientation» جدیدی دانست که نظام جمهوری اسلامی اتخاذ نمود. در این روند، ایران از وضعیت ژاندارمی منطقه و دست نشانده قدرت ها خارج و سیاست موازنه منفی بر اساس مدل نه شرقی- نه غربی را در پیش گرفت که به معنی عدم ورود به پیمان های نظامی بود. بخاطر تغییر در نقش منطقه ای ایران در حوزهء خلیج فارس، طبعاً کارایی و کارکرد دکترین نیکسون که در سال 1969 ارائه گردیده بود از بین رفت و در این جهت نه تنها جمهوری اسلامی ایران محافظ و تأمین کنندهء منافع امنیتی و منطقه ای ایالات متحدهء آمریکا و متحدین منطقه ای آن محسوب نمی گردید بلکه در یک فرایند کلی تر ایران صادر کننده انقلاب افراطی و تهدید کننده منافع غرب و متحدین منطقه ای آن معرفی گردید. این روند را می توان در حمایت همه جانبه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از رژیم صدام حسین مشاهده نمود. مواضع خاص جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با رژیم اسرائیل و روند صلح خاورمیانه، تهدیدات را فراگیر تر و گسترده تر کرد. گروههای صهیونیستی ذینفوذ در ساختار روابط خارجی آمریکا و کشورهای اروپایی در سالهای گذشته تلاشهای بی وقفه خود را برای اعمال محدودیت و یا حتی جنگ افروزی بر علیه جمهوری اسلامی ایران افزایش داده اند. این جریان سازی با جنگ تبلیغی و روانی قابل ملاحظه بر علیه ایران همراه شد. جایگاه خلیج فارس در استراتژی دفاعی و امنیتی ایالات متحده به گونه ای پر اهمیت می باشد که آن کشور برای کسب اهداف ژئوپولیتیکی، سیاست مهار و فشار سیاسی –نظامی و اقتصادی بر ایران را در پیش گرفت اما این رفتار خصمانه موجب در پیش رفتن راهبرد نظامی تهاجمی از سوی ایران نشد. در ادامه، شاهد تقویت ساختارهای دفاعی کشورهای عربی به عنوان ابزار ترمیمی ساختارهای نظامی و عملیاتی آمریکا در منطقه بودیم، اما این سیاست نظامی گری باعث تحریک ایران نشد، بلکه به ایجاد رقابت بین کشورهای عربی انجامید. بحرانی بودن منطقه و فقدان ساختارهای امنیتی پایدار، سطح تعارض را افزایش می داد، اما ایران در این شرایط نظامی و سیاسی ملتهب، با اتخاذ رفتار ابتکاری (تفاهم آمیز) دست به مدیریت بحران زد و رفتارهای دیپلماتیک با پشتوانه قوی مردمی در تمامی کشورهای منطقه باعث نوعی تنش زدایی شد، اما ایران در ایجاد ترتیبات امنیت منطقه ای موفق نشد.

ساختارهای تصمیم گیرندة دفاعی در جمهوری اسلامی ایران

در جمهوری اسلامی ایران، اجزاء سیاست و استراتژی دفاعی در ساختارها و مجموعه هایی همانند شورای عالی دفاع، شورای عالی امنیت ملی، ستاد فرماندهی کل قوا، وزارت دفاع و مراکز تحقیقات دفاعی استراتژیک تعیین می شود. در مجموعه های فوق شاخصهای مربوط به آماده سازی نیروهای نظامی جهت دفاع از ارزشهای حیاتی و منابع ملی مورد توجه قرار گرفته و متناسب با آن طرحهای مربوط به سازه های دفاعی (تدارک تسلیحاتی)، سازمان (توسعة وضعیت نیرو) و دکترین، تنظیم و جهت اجرا به واحدهای مربوطه ابلاغ می گردد. در ساختارهای یاد شده، علاوه بر برنامه ریزی دفاعی و عملیاتی، به پارامترهای اقتصادی، اجتماعی، دیپلماسی و ارزشهای ملی نیز توجه می شود.

بر اساس قانون اساسی، رهبر انقلاب اسلامی، فرماندهی کل قوا را در اختیار دارد و فرمان جنگ و صلح صرفاً در اختیار ایشان است.

ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح بالاترین مرجع برنامه ریزی و تدوین استراتژی دفاعی کشور با تأیید فرمانده کل قوا است.

ارتش جمهوری اسلامی ایران به همراه نیروهای تابعة آن (زمینی، هوایی و دریایی) مسئول اصلی اموردفاعی کشور در در زمان صلح و در زمان جنگ می باشد.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همزاد انقلاب است و با توجه به نقش چندگانه آن در تثبیت و دفاع از انقلاب، از تنوع رفتاری و کارکردهای متفاوتی برخوردار بوده و بر اساس قانون، دارای نیروهای هوایی، زمینی، دریایی، قدس و بسیج می باشد.

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح وظیفه تحصیل بودجه و اعتبارات نیروهای نظامی و سازمانهای وابسته؛ ساخت، تولید، نوسازی، بازسازی و تعمیرات اقلام مورد نیاز نیروهای مسلح؛ شناسایی نوآوری های صنایع نظامی جهان و تهیه و تامین نقشه های نظامی و مرزی کشور می باشد.

هماهنگی ایران با صحنه های عملیاتی آینده با الگوی نبرد نامتقارن

ويژگي‌هاي جنگ‌هاي آينده، کوتاه بودن زمان درگيري، وسيع بودن منطقه‌ي نبرد، بهره‌گيري ازتجهيزات پيشرفته(پهپاد، ماهواره) اجراي سريع و قاطع با شدت عمل زياد، انطباق سطوح تاکتيکي، عملياتي و راهبرد، اطلاعات پایه ای از وضعيت سياسي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و نظامي دشمن، سرعت عمل در چرخش اطلاعات از بالاترین سطوح تصمیم گیری تا پایین ترین سطح عملیات،آماده نمودن افکار عمومي براي جنگ و دقت، هوشمندي و قدرت تخريب بالاي تسليحات، هدف‌گيري همزمان اهداف متعدد و متحرک، قدرت هماهنگی و انطباق پذیری نیروهای مختلف،استفاده از فناوري مدرن و پيچيده براي اداره‌ي جنگ، آفندهاي ناپيوسته و به هم پيوستن مناطق ناپيوسته‌ي رزم از طريق حرکت‌هاي سريع زميني، ائتلافي بودن جنگ‌هاي آينده برای اجتناب از تلفات انسانی و اقتصادی یکجانبه و اجراي عمليات رواني مستمر همراه با ابتکار عمل در صحنه‌ هاي عمليات و تبليغي می باشد.

در ديدگاه سنتي پيروزي متعلق به ارتش بزرگ‌تر است و سازمان‌دهي ارتش بزرگ‌تر تنها در توان طرفي است که داراي جمعيت بيش‌تري باشد. امروزه اين نظريه اعتبار خود را از دست داده است. نيروهاي مردمي مهم‌ترين منبع دفاعي هر کشور به حساب مي‌آيند که در امور اطلاعاتي، عملياتي، پشتيباني و رواني مي‌توانند ايفاي نقش کنند. مردم با تأمين منابع ملي، موارد فيزيکي و مادي، در قالب دفاعي بسيج شده و به عنوان نقطه اتکا و عامل اصلي بازدارندگي در زمان صلح و در زمان جنگ به عنوان تعيين کننده سرنوشت جنگ وارد ميدان می شوند. امام خمینی در اولین روزهای انقلاب با فرمان تشکیل بسیج، این تئوری را به عمل تبدیل کرد و در بسیاری از کشورها منطقه از این روش استفاده شده است.

نبودن سلاح هسته ای در دکترین دفاعی کشور

مایلم اشاراتی به دلایل نبودن سلاح هسته ای در دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران داشته باشم.

- جایگاه تسلیحات اتمی به عنوان تسلیحات «دست بالا» در چانه زنی ها و تعاملات بین المللی تضعیف گردیده و حتی قدرت بازدارندگی سلاح های اتمی نیز به شدت با افول مواجه شده است. فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نشانگر آن است که زرادخانه های اتمی در صیانت از امنیت ملی و حتی تمامیت ارضی کشورهای دارنده این گونه تسلیحات کفایت نمی کند.

- تلاش برای دستیابی به برتری هسته ای بطور اجتناب ناپذیر موجب تحریک دیگران و در نتیجه به راه افتادن یک رقابت بی انتهای هسته ای آشکار یا پنهان بین بازیگران می شود و زرادخانه هسته ای به یک تهدید و پدیده ضد امنیتی تبدیل می شود.

- علاوه بر محاسبات استراتژیک عقلانی آنچه که ایران را از تسلیحات هسته ای دور کرده است باورهای اخلاقی و مذهبی است. از اینرو رهبر عالی ایران با صدور یک فتوای فقهی، کاربرد سلاح هسته ای را حرام و ممنوع اعلام کرده اند. با توجه به فتوای مذکور، در دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران «‌تولید، نگهداری و کاربرد سلاح های اتمی » کاملا ممنوع و مطرود است.

- قرارنداشتن سلاح های کثیف در دکترین دفاعی ایران یک اقدام تاکتیکی و موقت نیست. در طول جنگ تحمیلی هشت ساله، علیرغم استفاده گسترده ارتش صدام حسین از سلاح های شیمیایی، ایران با وجود برخورداری از ظرفیت های تولید اینگونه تسلیحات هرگز برعلیه نیروهای دشمن از بمب های شیمیایی استفاده نکرد. 

- ایران به عنوان یک قدرت پایدار و با ثبات منطقه ای با داشتن وسعت، جمعیت جوان، منابع طبیعی گسترده شامل نفت، گاز، اورانیوم، لیتیوم، طلاه، نقره، مس، موقعیت ژئواستراتژیک، توان علمی بالا و همچنین ظرفیتهای متعارف نظامی از موقعیت ممتازی در جهان برخوردار و از سلاح هسته ای بی نیاز است. ایران همواره تعهد خود به مقابله با اشاعه تسلیحات کشتار جمعی را اثبات نموده و در محافل بین المللی با گروه های حامی خلع سلاح همگام بوده و وضع کننده ایده خاورمیانه عاری از سلاح کشتارجمعی بوده است.

فرماندهان، اساتید و دانشجویان محترم؛

امروزه وجود سلاح های هسته ای، شیمیایی و بیولوژیک در هر کشور بخصوص در کشورهای خارج از نظارت سازوکارهای بین المللی، تهدید به استفاده از سلاح هسته ای بر علیه کشورهای مستقل، اشاعه تروریسم بخصوص تروریسم تکفیری وحشی و حمایت از تروریست ها با اهداف سیاسی، گسیل تسلیحات نظامی به چهار گوشه جهان و تبدیل کشورها به انبار تسلیحات با اهداف منفعت طلبانه، لشگرکشی نظامی و اشغال کشورهای مستقل بدون مجوز سازمان ملل متحد، قاچاق مواد مخدر، قاچاق انسان، مهاجرت های غیرقانونی و نا امنی دریاها، مهمترین مخاطرات امنیتی مشترک جهان ما است.

صلح و امنیت بین المللی را کشورهایی تهدید می نمایند که به نام آزادی، امنیت و دموکراسی کشورها را در قالب استعمار نو مورد تهاجم قرار می دهند، علوم و فنون مدرن را در قالب آپارتاید علمی نوین حق انحصاری خود می دانند، برای سرنگونی حکومت های غیرهمسو از هر ابزاری استفاده می کنند، در قالب دیکتاتوری نوین برای کشورهای مستقل دولت و دستور کار سیاسی تعریف می کنند، از مجامع و معاهدات بین المللی استفاده ابزاری می کنند، با منطق قدرت و یکجانبه گرایی و با زبان تحریم و تهدید با کشورها سخن می گویند، با واقعیت های منطقه ای و بین المللی با استاندارد دوگانه و تبعیض آمیز برخورد می کنند، الگوهای سیاسی، اقتصادی، امنیتی و حقوق بشری مورد قبول خود را به دیگران تحمیل می کنند، حریم کشورهای مستقل را محترم نمی شمارند و برای هر مشکلی راه حلی میلیتاریستی ارائه می کنند. ما نیازمند فراگیر نمودن آزادی، بومی سازی امنیت، عادلانه سازی عدالت، اخلاقی نمودن حکومت، تقویت چندجانبه گرایی و جایگزین نمودن تعامل و تکریم بجای تقابل و تهدید هستیم.    

از حوصله و توجه شما متشکرم

وزارت امورخارجه | رواديد الكترونيك | تماس با ما | نقشه سایت | جستجو | گالری تصاویر