مذاکره در لوزان، رایزنی در مادرید

بنام خدا

مذاکره در لوزان، رایزنی در مادرید

مقاله منتشره در الموندو

محمد جواد ظریف رئیس دستگاه دیپلماسی ج.ا.ایران مادرید را به عنوان اولین مقصد سفر اروپایی خود پس از تفاهم سیاسی سوئیس در رابطه با حل مذاکراتی موضوع فعالیت های هسته ای ایران برگزیده است. این سفر از ابعاد دوجانبه، منطقه ای و بین المللی حائز اهمیت است.

پس از 16ماه مذاکرات فشرده میان ایران و گروه 1+5، سرانجام روز 2 آوریل محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران و فدریکا موگرینی نماینده عالی سیاست خارجی اتحادیه اروپا در میان انتظار رسانه ها، یک بیانیه مشترک درباره اصول چارچوبی توافق برای حل موضوع فعالیت های هسته ای ایران قرائت کردند. این تفاهم اولیه از سوی ناظران بین المللی به عنوان یک گام تاریخی و تعیین کننده ارزیابی شد، اما تفاسیر و اظهارات متفاوت نشان داد که کارهای سخت و چانه زنی های دشوار در مورد جزییات توافق نهایی تا پیش از 30 ژوئن (9 تیرماه) در پیش است.

رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران در واکنش به تفاهم سیاسی سوئیس اعلام داشت که از مذاکرات با تمام وجود حمایت نموده و از توافقی که عزت ملت ایران را تأمین کند، صددرصد حمایت می کند، اما «توافق نکردن بهتر از توافق بد است». ایشان با اشاره به عهد شکنی مکرر طرف های مقابل بر لغو یکجای تحریم ها در توافق نهایی تأکید کردند. ایشان به طور معنی داری تصریح نمودند مذاکرات درخصوص موضوع هسته ای یک تجربه است. اگر طرف مقابل از کج تابی های خود دست بردارد، این تجربه را می توان در مسائل دیگر ادامه داد و اگر به کج تابی های خود ادامه دهد، تجربه قبلی ما در بی اعتمادی به امریکا تقویت خواهد شد.

طی هفته های گذشته حداقل شاهد دو تحول منفی در این مسیر بوده ایم که می تواند دلیل بی اعتمادی مردم ایران به مقامات آمریکایی را روشن تر کند. ابتدا 47 سناتور جمهوریخواه با ارسال نامه ای به مقامات ج.ا.ایران از بی اعتباری هر توافقثی با دولت اقای اوباما خبر دادند و تصریح کردند که عمر هر توافق بیش از چند ماه نخواهد بود. سپس موضوع برگه اطلاع رسانی (fact sheet) آمریکایی پیش آمد که در اساسی ترین مطالبه ایران دچار انحراف شد. این برگه اطلاع رسانی وزارت امورخارجه آمریکا که با هدف تشریح تفاهمات سوئیس برای مصرف داخلی صادر شد، انعکاس دهنده تعهدات متقابل در بیانیه مشترک بود، اما در مورد برداشتن تحریم ها واجد یک شکاف گسترد بود. بلافاصله سخنگوی اتحادیه اروپا به صورت معنا داری اعلام داشت بیانیه مشترکی که توسط فدریکا موگرینی و محمد جواد ظریف خوانده شده است مبنای توافقات است. بیانیه مشترک درباره تحریم ها می گوید‏، «اتحادیه اروپا اجرای تمام تحریم های اقتصادی و مالی مرتبط با هسته ای را لغو (terminate) و ایالات متحده برنامه تمام تحریم های ثانویه (secondary) اقتصادی و مالی مرتبط با هسته ای را همزمان با تأئید آژانس بین المللی انرژی اتمی(IAEA) مبنی بر اجرای تعهدات کلیدی هسته ای ایران متوقف خواهد کرد. »

بر اساس اولین توافق مذاکرات ژنو (آذر ماه 1392)، «هیچ توافقی معتبر نیست تا در همه امور توافق صورت بگیرد». طبق همان توافقات، ایالات متحده و گروه 1+5 باید در ازای اقدامات شفافیت زای ایران، تمامی تحریم ها را لغو نمایند. اینجانب طی یکسال گذشته در تمامی مذاکراتم با مقامات اسپانیا و در مصاحبه ها و مقالاتم برای مردم اسپانیا به صراحت گفته ام بدون لغو تحریم ها توافقی درکار نخواهد بود. بیانیه مشترک سوئیس بر لغو (lifted) تحریم ها صراحت دارد و طرح موضوع تعلیق (suspension) یک موضوع غیرواقعی و انحرافی است که می تواند مخل تمامی فرآیند مذاکراتی باشد.

مشخص است که هنوز اختلاف نظرهایی وجود دارد، اما هیچ یک از این مسائل غیرقابل حل نیستند. پیشینه مسئله هسته ای ایران سرشار از فرصت های از دست رفته است که باید از آن عبرت گرفته شود. با توجه به پیشرفت هایی که تاکنون حاصل شده و با توجه به اینکه منافع همه طرفین در دستیابی به توافق نهایی است، دستیابی به توافق جامع امکان پذیر است. به هر حال از هفته آینده کار سنگین کارشناسی در زمینه تدوین سند نهایی برای تعیین اقدامات فنی لازمه برای هر یک از راهکارهای خاص باید انجام شود. در دوره تا پایان ماه ژوئن جلسات مشورتی فعال بین ایران و گروه 5+1 برگزار خواهد شد. نگارش متن از مذاکرات وین آغاز شده بود، اما از این پس بر اساس تفاهم سیاسی سوییس می توان وارد جزییات شد. متن نهایی توافق یک مقدمه خواهد داشت و سپس اقداماتی که دو طرف باید انجام دهند قید می شود.بعضی از اقدامات طرفین می تواند در قالب ضمیمه به متن نهایی ملحق گردد. بخشی از این مذاکرات در حاشیه کمیته بازنگری معاهده ان پی تی در نیویورک برگزار می شود که متخصصان و کارشناسان دو طرف به ویژه در زمینه خلع سلاح در این مقطع در آن جا هستند و دولت اسپانیا با توجه به حضور در شورای امنیت می تواند نقش مهمی ایفا نماید. يکي از ابتکارات تيم مذاکره‌کننده ایرانی باز کردن پاي شوراي امنيت براي لغو يکجاي شش قطعنامه غير عادلانه عليه ايران است و در این زمینه نیز نقش اسپانیا پررنگ خواهد بود.

ج.ا.ایران همواره گفته است که هیچ فعالیت نامشروع هسته ای در ایران وجود نداشته و نخواهد داشت و فتوای رهبر انقلاب اسلامی به عنوان عالی ترین حکم مذهبی، ایران را از قدم گذاشتن به سوی تولید، انباشت و استفاده از سلاح هسته ای منع نموده است، مضاف بر انکه هیچ ارزش سیاسی و راهبردی و عقلانی برای آن متصور نیست. لذا طرح موضوع فعالیت غیر صلح آمیز هسته ای در ایران ازهمان ابتدا با هدف گمراه سازی جهان با اغراض سیاسی و کینه توزانه بوده است. حال فرصتی مغتنمی بدست داده است تا در سایه شفاف سازی و اعتماد سازی متقابل این موضوع را از پیش رو برداریم و به همکاری در سایر موضوعات منطقه ای و بین المللی متمزکز شویم. اگر چند کشور خود را جامعه بین المللی معرفی کنند و برای مصرف داخلی و با یک عقب نشینی آبرومندانه بگویند ایران را از دستیابی به سلاح هسته ای متوقف کرده اند ما به آنها اعتراض نخواهیم کرد اما ملتها و کشورها درمورد صداقت ادعای آنها قضاوت خواهد کرد.

پژوهش‌هاي هسته‌اي در ايران لااقل بيش از نيم قرن سابقه دارد. امروزه دانشمندان و مهندسان جوان ایرانی از اکتشاف اورانيوم گرفته تا غني‌سازي آن و از ساخت ميله‌هاي سوخت گرفته تا طراحي راکتور به توانايي‌هاي لازم دست يافته‌اند و در ردیف کشورهای برتر در حوزه فناوری هسته ای قرار داریم. جمهوری اسلامی ایران تنها کشور در حال توسعه‌ای است که توانسته به فناوری آب سنگین و غنی سازی دست یابد. بگذارید شفاف بگویم. تحریم، فشار سیاسی، خرابکاری در تأسیسات و ترور دانشمندان هسته ای هیچگدام به نتیجه نرسید. جهان در مقابل مهارت و دانش دانشمندان جوان ایرانی سر تعظیم فرود آورده است. رییس‌جمهور آمریکا در همین روزها به صراحت گفت که ما به این نتیجه رسیده‌ایم که ملت ایران در برابر فشار و زور، تسلیم نمی‌شود. وی گفت کارشناسان هسته ای آمریکا تأیید کرده اند که بر اساس تفاهم سیاسی لوزان برنامه هسته ای ایران صلح آمیز می ماند. رئیس‌جمهور آمریکا اعتراف کرد نظام سیاسی ایران قابل سرنگونی نیست و ماهیت مردم‌سالاری و دینیش قابل تغییر نیست.

کارشناسان اقتصادی پیش بینی کرده اند که در صورت انعقاد توافق نهایی، سرمایه‌گذاری خارجی در حوزه نفت و گاز و پتروشیمی، صنایع سنگین، حمل و نقل و شیلات به یکی از کانون های جذاب تبدیل خواهد شد. دهها شرکت بین المللی در واقع پروژه های مورد نظر خود را شناسایی و تمهیدات اولیه را اتخاذ نموده اند. وضعیت نرخ مبادله ارز باعث کاهش فشارهاي تورمي از طریق قیمت واردات خواهد شد. درنتیجه سیاست‌های پولی و مالی دولت قادر خواهد بود میزان تقاضا را افزایش دهند. صادر‌کنندگان ووارد کنندگان که چندسال با محدودیت‌هایی در امور کشتیرانی و بانکداری مقابله می‌کردند، اكنون قادر خواهد بود تا دوباره به کسب و کار بپردازند و قدرت رقابت نیز خواهند داشت. همچنین صادرکنندگان ایرانی از نرخ تبادل ارز بسیار ارزان‌تری نسبت به دوران قبل از تحریم‌ها بهره‌مند. در چنین فضایی، دوران طلایی مبادلات تجاری و اقتصادی ایران و اسپانیا تجدید خواهد شد.

من این مقاله را با سخنان آقای حسن روحانی رئیس جمهور دولت تدبیر و امید خاتمه می دهم که گفت: « ما در اراک یک راکتور آب سنگین برای تولید دارو و مصارف پزشکی خواهیم داشت. ما تغییر و توسعه را بر اساس توانمندی علمی اندیشمندان و دانشمندان خودمان و طبق اهداف ملی خودمان ادامه می‌دهیم. ما هیچ توافقی را امضا نخواهیم کرد مگر آنکه در اولین روز اجرای توافق تمامی تحریم‌های اقتصادی به مورخ همان روز لغو شود.» اکنون دو طرف از موانع اصلی نهایی کردن توافق جامع عبور کرده‌اند، ولی حالا باید بتوانند از نتیجه به دست آمده نزد منتقدین داخلی و خارجی دفاع کنند و بر تعهدات داده شده پایدار بمانند.

 

 

وزارت امورخارجه | رواديد الكترونيك | تماس با ما | نقشه سایت | جستجو | گالری تصاویر