سخنرانی سفیر در موسسه بین المللی سازی آموزش- راهبرد آموزش عالی ج.ا.ا.

متن سخنرانی سفیر جمهوری اسلامی ایران در همایش روسا و مدیران دانشگاه های اسپانیا

 

بسم الله الرحمن الرحیم

عالیجنابان، خانم ها و آقایان؛

          از اینکه در میان شما فرهیختگان هستم، بسیار خرسندم. همچنین از جناب آقای مارتین گونزالس مدیر محترم سرویس بین المللی آموزش و پرورش اسپانیا بخاطر دعوت از اینجانب برای حضور در این مراسم تشکر می نمایم.

حضار محترم؛

جمهوری اسلامی ایران و پادشاهی اسپانیا با روابط تاریخی چند صد ساله و تاریخ و تمدن بزرگ و دیرین خود، مهد دانشمندان بنام بوده اند و در تاریخ تمدن، علم، فرهنگ و هنر جهان نقش موثر و ماندگاری ایفا کرده اند. دانشمندان و فرهیختگان تاریخ کهن ایران همچون ابن سینا که در زمینه پزشکی و تدریس علوم و تالیف منابع علمی پزشکی از شهرت جهانی برخوردار هستند، حکیم ابن رازی که کاشف الکل و شیمیدان و پزشک حاذقی بودند، و یا فارابی که از فیزیکدانان بزرگ تاریخ علم در جهان بوده اند و ... کمک های مهم و موثری را در بسیاری از زمینه های علمی از جمله ریاضی، فلسفه، نجوم، شیمی و غیره به جامعه بشریت به عمل آورده اند.

طی یکسال گذشته و با انجام توافق هسته ای تحولات قابل توجهی در روابط دو کشور بوقوع پیوسته است. دولتهای دو کشور مصمم هستند روابط را در تمام زمینه های فرهنگی، علمی، سیاسی و اقتصادی توسعه دهند. امید است جامعه علمی و دانشگاهی اسپانیا نیز سهم خود را در توسعه و تحکیم تعاملات همه جانبه دو کشور ایفاد نمایند و یقین دارم هر ابتکار شما به گرمی توسط همکارانتان در ج.ا.ایارن مورد استقبال قرار خواهد گرفت.

ایران در غرب قاره آسیا، با جمعیتی بیش از80 میلیون نفر که 50% آن را افراد زیر چهل سال تشکیل می دهند و بیش از 20 میلیون نفر آنها فارغ التحصیل دانشگاه هستند، همواره پیشرفت های قابل توجهی را به واسطه آموزش و تربیت نیروی انسانی در حوزه علوم و فناوری موجب گردیده است.

تاریخ نظام آموزش عالی در ایران به 1700 سال قبل و دوران امپراطوری عظیم ایران باز می گردد. تاسیس دانشگاه جندی شاپور در آن زمان، فرصتی بود تا کتب و علوم یونانی توسط اساتید دانشگاههای وقت آتن به ایران آورده شده و به زبان پارسی ترجمه گردد و منطقه جنوبی ایران بعنوان مرکز علوم طبیعی، الهی و پزشکی در سطح منطقه و جهان شناخته شود. پس از ورود اسلام به ایران، آموزش و تربیت اهمیت دوچندانی یافت به نحویکه مراکز علمی و آموزشی در دوران اسلامی نه تنها دیگر در یک نقطه متمرکز نبود بلکه در سراسر ایران زمین، گسترش یافت. در این زمان است که مراکز مهمی همچون بلخ، نیشابور، هرات و اصفهان به جمع دانشگاههای علمی ایران اضافه گردید و دانشمندانی همچون بوعلی سینا، خیام، غیاث الدین کاشانی و.. در عرصه علمی جهان رخ نمایی کردند.

          اما نظام جدید آموزش عالی در ایران، قدمتی حدود 80 سال دارد. زمانیکه دانشگاه تهران در سال 1313 تاسیس و با موضوعات: علوم طبیعی و ریاضی، ادبیات، فلسفه، علوم تربیتی، طب، حقوق، علوم سیاسی – اقتصادی و فنی شروع به کار کرد. از آن تاریخ تا به امروز، ایران یکی از کشورهای مطرح در منطقه خاورمیانه و در برخی موضوعات در سطح جهان بوده است.

نظام آموزشی ایران پس از انقلاب اسلامی، تحولات بنیادینی را تجربه کرد. در سیر این تغییرات، بدلیل نیاز جامعه ایران به گسترش زیرساخت های دانشگاهی، ساختار آموزش عالی به دو بخش دولتی و غیردولتی تقسیم گردید. بخش غیردولتی خود نیز به اشکال دیگر تفکیک شده است شامل: دانشگاه آزاد اسلامی، فنی – حرفه ای و خصوصی. هردوبخش دولتی و غیردولتی دارای رشته های مختلف از جمله پزشکی و پیراپزشکی، مهندسی، هنر، علوم پایه و علوم بوده اند که درمجموع، شامل بیش از 400 دانشگاه و موسسه آموزش عالی با 2100 رشته تحصیلی گردیده اند.

دانشگاه آزاد اسلامی را می توان یکی از مهمترین دستاوردهای تاریخ علمی و آموزشی ایران پس از انقلاب اسلامی دانست. این دانشگاه که در سال 1361 تاسیس گردید، سومین دانشگاه جهان از نظر تعداد با داشتن بیش از یک و نیم میلیون دانشجو، دارای پنج میلیون فارغ التحصیل در دوره های مختلف و 10 میلیون متر مربع فضای آموزشی مسقف با هفتاد هزار عضو هیات علمی و مدرس تمام وقت و نیمه وقت می باشد. دانشگاه آزاد اسلامی توانسته است به بومی کردن نیروهای تخصصی و پرورش نیروهای سرآمد متخصص ایران کمک به سزایی نماید.

          نحوه پذیرش دانشجویان ایرانی، شرکت در آزمون ورودی بوده که تعداد افراد داوطلب در سالهای مختلف متغییر است. این آزمون که یکی از بزرگترین رقابت ها برای ورود به دانشگاه می باشد در ژوئیه سالجاری میلادی ( سال تحصیلی 96-95 ) با حضور بیش از 860 هزار داوطلب برگزار گردید.

حضار محترم؛

در جمهوری اسلامی ایران، عمدتا دو وزارتخانه مسئول هدایت و سیاستگذاری علوم و آموزش دانشگاه ها هستند:

1) وزارت علوم، تحقیقات و فناوری که بزرگترین و مسئول کلیه رشته های علوم پایه، علوم انسانی، مهندسی، هنر و کشاورزی است. این وزارتخانه همچنین در راس امور دانشگاه ها، پژوهشگاه ها و پارک های علم و فناوری می باشد.

2) وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که مسئول و ناظر بر ارائه خدمات درمانی، آموزش پزشکی و همه دانشگاه ها و رشته های پزشکی می باشد.

معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در ایران نیز که هیچ دانشگاه یا پژوهشگاهی را در ساختار سازمانی خود ندارد، صرفا مسئولیت حمایت مالی و توسعه شرکت های دانش بنیان را در کشور دارد.

همچنین، در ایران چهار آکادمی علمی به ریاست رئیس جمهور وجود دارد: آکادمی علوم پزشکی، آکادمی علوم، آکادمی هنر، و آکادمی زبان و ادبیات فارسی. توسعه علوم و فناوری و اشاعه روحیه تحقیق، از جمله اهداف مهم این آکادمی ها در ایران است.

در سال 1979، از لحاظ منابع انسانی، تعداد دانشگاه و پژوهشگاه ها، ایران یکی از کشورهای کمتر توسعه یافته در آسیا بود. اکنون پس از 38 سال، ایران به دستاوردهای کمی مهمی دست یافته است که به برخی از آنها اشاره می نمایم:

- داشتن 120 هزار هیئت علمی و 4.8 میلیون دانشجو در کشور که بیش از 54% آنها خانم هستند

- فعالیت 39 پارک علم و فناوری در ایران

- در حال حاضر، 160 شرکت داروسازی، %97 داروهای مورد نیاز ایران و کشورهای همسایه را تولید می کنند. همچنین با بهره گیری از یک سیستم بهداشتی نظام مند و پزشکان مجرب، ایران نقش مهمی را در گردشگری سلامت در منطقه ایفا می کند.

- از منظر کیفی و بر اساس داده ها و شاخص های علمی و مقالات نمایه شده اسکوپوس و ISI ، رشد علمی ایران در بسیاری از رشته ها، از بیشترین شتاب برخوردار بوده است به طوری که رشد علمی ایران بیش از 10 برابر متوسط جهانی است و ایران در منطقه در حال حاضر در رتبه نخست علمی قرار دارد و جایگاه علمی ایران در جهان 16 است. همچنین طبق گزارش تایمز و تامسون رویترز ، تعداد 8 دانشگاه بزرگ ایران در فهرست دانشگاه های برتر جهان می باشد.

- با توجه به شاخص های معتبر جهانی، ایران از لحاظ مشارکت در تولید علم و تولید مدارک علمی در جهان، صرفا با 22 کشور برتر جهان در رقابت می باشد .

- حضور هزاران دانشجوی خارجی در ایران (2500 دانشجوي عراقي در دوره هاي كارشناسي ارشد و دكترا)، ايجاد دوره های مشترك دكترا توسط دانشگاه های ایرانی و خارجی (هلند و ژاپن)، تاسيس دانشكده در خارج( دانشکده حافظ در زمينه علوم اجتماعي در دانشگاه استانبول)، تاسيس دانشگاه مشترك (سلیمانيه عراق)، ایجاد کارگاه و آزمایشگاه مشترک (دانشگاه دولتي لبنان) و انجام پروژه های مشترک تحقیقاتی (141 پروژه با کشورها اروپایی) و انعقاد صدها تفاهم نامه با دانشگاه های جهان بخش دیگری از تعاملات علمی ایران با سایر کشورها است.

 - در حال حاضر در رشته های مهمی همچون نانو فناوری، مهندسی شیمی و مکانیک ایران رتبه 5 دنیا را از نظر تولید مقالات علمی داراست و در رشته های دیگر مانند سلول های بنیادی، فیزیک و علوم هسته ای از نظر تولید مقالات علمی، در جمع 15 کشور برتر دنیا قرار داریم.

- علاوه بر صدها موسسه خصوصی آموزش زبان در سراسر ایران، سه دانشگاه ایران زبان اسپانیایی را به صدها دانشجوی مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد آموزش می دهند. 

خانمها و آقایان؛

امور سیاست گذاری، حمایتی و نظارتی بر عهده وزارت علوم تحقیقات و فناوری و امور اجرایی آموزش و پژوهش در ايران بر عهده دانشگاهها، مراکز آموزش عالی و اعضای هیئت علمی آنان است. توسعه نیروی انسانی توانا با کیفیت بالا ، انتقال دانش از آزمایشگاه ها و کارگاه ها به صنعت و تجاری سازی و بین المللی سازی و تقويت همکاری علمی با کشور های دوست، سیاست های اصلی آموزش عالی ایران را تشکیل می دهد.

جمهوری اسلامی ایران، سیاست های آموزش عالی خود را حول چهار محور اساسی 1) توسعه منابع انسانی ماهر 2) تجاری سازی یافته های پژوهشی و تقویت ارتباط دانشگاه با صنعت 3) توسعه همکاری های علمی با دیگر کشورها با هدف انتقال فناوری و دانش فنی برتر و همچنین توسعه تحقیقات پایه بر اساس فناوری های جدید و 4) بین المللی کردن دانشگاه ها و پژوهشگاه های کشور بر اساس شناخت برتری های نسبی، توانمندی ها، ظرفیت ها و نیازهای تحقیقاتی و فناوری کشور قرار داده است.

امروزه، 22% مقالات علمی ما به طور مشترک با دانشگاه ها و موسسات علمی بین المللی تولید می شوند. همچنین بسیاری از همکاری های علمی ما با کشورهای اسلامی و همچنین با کشورهای اروپایی نظیر ایتالیا، آلمان، اتریش، و فرانسه صورت می پذیرد که تفاهم نامه های علمی بسیاری با آنها منعقد گردیده است که امیدوارم اسپانیا نیز به این جمع بپیوندد.

توسعه فناوری و نوآوری و تحقق دانشگاه های کارآفرین یکی دیگر از برنامه ها و اقدامات اصلی نهضت علمی کشور است و تلاش می شود ضمن توجه جدی به توسعه زیرساخت فناوری و نوآوری، مسیر تبدیل علم به محصول و سپس تجاری شدن آن و تبدیل به ثروت ملی را فراهم سازد. از اینرو دهها پارک علم و فناوری و هزاران شرکت دانش بنیان  ایجاد گردیده اند.

مهم ترین محورهای فعالیت های علمی بین المللی ایران شامل: همکاری بین مراکز رشد و پارک های علم و فناوری، همکاری مستقیم دانشگاه های ایران با دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی خارجی، اجرای پروژها و طرح های مشترک تحقیقاتی دو و چندجانبه، اعطای بورس های تحصیلی و تحقیقاتی به اتباع خارجی، ایجاد شعب دانشگاهی در خارج از کشور، همکاری با نخبگان و متخصصان ایرانی خارج از کشور بر اساس برنامه های کوتاه یا دراز مدت و چاپ مقالات علمی مشترک می باشد.

حضارمحترم؛

 مایلم تا سخنان خود را با تاکید بر نکات ذیل به عنوان زمینه های مورد علاقه مشترک همه کشورها به پایان برسانم:

1) هیچیک از سناریوهای طراحی شده برای متوقف نمودن شتاب علمی ایران طی سال های گذشته شامل جنگ تحمیلی هشت ساله، کودتا، ترور دانشمندان، توطئه براندازی نظام، تهدید، تحریم اقتصادی، بازداشتن ایران از دستیابی به علوم و فناوریهای برتر و اشاعه ایران هراسی نتوانسته است ایران را از پیگیری اهداف بلند خود باز دارد. ایران هرگز آپارتاید علمی را نپذیرفته است.

2) پاردايم‌ها و مدل‌ها در نظام علمي جهان در حال دگرگوني است. ظهور مفاهيمي چون اقتصاد دانش‌بنيان، شركت‌هاي دانش بنيان، زنجيره علم، فناوري و نوآوري، ساختارهاي اكوسيستمي مناطق علم و فناوري، پارك‌ها و مراكز رشد، برداشته شدن مرزهاي سنتي بين شاخه‌هاي علم و ظهور علوم نوين بين‌رشته‌اي نتیجه این دگرگونی ها است. ما باید همراه تحولات علمی جهان باشیم.

3) اهمیت به فعالیت های علمی پایدار و مستمر بین کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه و با توجه بیشتر به ظرفیت سازی در همکاری های بین المللی و به ویژه توسعه منابع انسانی و عمومی، می تواند یک اولویت مهم برای ایران و سایر کشورها باشد. بدون شک، ایجاد شبکه های علمی و همکاری های بین المللی بین محققان، دانشمندان و نخبگان می تواند رشد این قبیل ظرفیت سازی ها را شتاب بخشد و موجب افزایش آگاهی نه تنها در سطح ملی بلکه در سطح بین المللی گردد.

4) مقوله فرار مغزها یا فرار سرمایه های انسانی به عنوان معظل بین المللی در مقابل اقتدار علمی و توانمندسازی نیروی انسانی کشورها در آمده است. بنابراین، همه ما باید بفکر کاهش و حتی معکوس کردن جریان سیر جمعیت متخصص از حالت فرار مغزها یا سرمایه های انسانی به حالت گردش مغزها یا چرخش متخصصان باشیم. همگی باور داریم که علم و فناوری نه تنها موجب توسعه پایدار می شود بلکه زمینه های همکاری های بین المللی، صلح و سعادت را فراهم می آورد.

5) در کنار این سرعت رشد علمی، حفظ اخلاق علمی و اخلاق پژوهش، ریشه در تاریخ پر افتخار و کهن ایران دارد. ایران از سده های بسیار دور با وجود آن همه دانشمند، هرگز شاهد سوء استفاده آنها از علم و توانمندی های عملی خود برای آسیب رساندن به بشریت نبوده و کمتر دانشمندی در رقابت های ناصحیح و غیر اخلاقی توان علمی خود را افزایش داده است.

6) بين المللي شدن آموزش عالي از اهداف و برنامه هاي علمی ایران است و در همین راستا با دانشگاهها و موسسات معتبر علمي و تحقيقاتي دنيا وارد ارتباطات علمي و فناوري شده ایم.همگی می دانیم که همکاری های بین المللی امری زمان بر و طولانی است، اما برای متحول نمودن ساختار سنتی تعاملات علمی و دانشگاهی کشورهایمان پیشنهاد می کنم:

- یک کارگروه تدوین نقشه راه تعاملات علمی و فناوری بین دو کشور تشکیل شود و ظرفیت ها و برنامه زمانبندی شده همکاری های دو کشور را در حوزه های مختلف علمی و تحقیقاتی بررسی نمائیم.

- روابط علمي و آموزشي دو كشور به خصوص در زمينه هاي تبادل استاد و دانشجو ، تحقيقات مشترك ، تاسيس دوره هاي مشترك و همايش هاي مشترك علمي و تحقيقاتي بيش از پيش گسترش يابد.

- همکاری بین دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي و پژوهشي دو کشور به خصوص در زمينه هاي فناوری اطلاعات، علوم پايه، فناوری نانو و بايو و انرژي هاي تجديد پذير افزایش یابد.

- طراحی مکانیزم اعطاي بورس متقابل تحصيلي براي دانشجويان دو کشور در رشته های مورد نظر.

- اعطای فرصت های مطالعاتی کوتاه مدت به استادان و پژوهشگران در مراكز آموزش عالي و پژوهشي .

- افزایش همکاری های مشترک با پارک ها و مراكز علمي و پژوهشي دو کشور بخصوص با توجه به فعاليت 39 پارك علم و فناوري در ايران.

 در پایان، مایلم یک بار دیگر مراتب خرسندی خود را از حضور در این نشست سودمند ابراز داشته و اعلام دارم که اگر اسپانیا می خواهد به مناطقی از جهان که دارای شتاب علمی و اقتصادی است، دارای نسل جوان تحصیلکرده و فرهیخته است و به عنوان اقتصاد نوظهور آینده هدفگذاری شده است متمرکز شود، ایران یک گزینه اولویتدار خواهد بود و جمهوری اسلامی ایران علاوه بر حوزه های سیاسی و اقتصادی، در حوزه های مختلف علوم و فناوری نیز شریک پایداری برای اسپانیا خواهد بود.  متشکرم

وزارت امورخارجه | رواديد الكترونيك | تماس با ما | نقشه سایت | جستجو | گالری تصاویر