روابط دوجانبه ایران و اسپانیا

 

 

 

بسمه تعالی

روابط جمهوری اسلامی ایران و پادشاهی اسپانیا

مقدمه:

اسپانیا در ذهن و زبان ایرانیان همیشه نامی آشنا بوده است. ایرانیان از ادب و اندیشه و هنر تا گستره های طبیعت، سیاست و فلسفه، از ابن رشد و ابن ماجه تا سروانتس و گارسیالوركا با اسپانیا آشنا هستند. در طول هشت قرن حاکمیت مسلمانان در آندلس، فرهنگ ایرانی به عنوان یکی از ارکان فرهنگ اسلامی نقش شایسته ای در فرهنگ وتمدن اندلس ایفاء کرد و حضور موثر ایرانیان در زمینه های علوم، موسیقی و ادبیات در دوره حکومت مسلمانان در اسپانیا مورد تأیید مورخان است. در ان مقطع عارفانی چون ابن عربی و شوشتری اهل غرناطه تأثیر عمیقی بر مکتب عارفان اسپانیایی و صوفیان ارانی داشته اند.

اولین هیأت دیپلماتیك اسپانیا در سال 1403 میلادی به رهبری كلاویخو سفیر انریك سوم پادشاه كاستیا سرزمین ایران را در نوردید. آقای گارسیا دسیلوا ای فیگرو اولین سفیر ثابت اسپانیا در ایران بود که مأموریتش در سال 1617 آغاز و تا سال 1624 طول كشید. او كمك بزرگی به شناسائی و معرفی تمدن ایران در قرن 17 نمود. بدین ترتیب چنانچه سفارت كلاویخو را به عنوان نخستین ارتباط سیاسی دو كشور ایران و اسپانیا محسوب نمائیم، بیش از ششصد سال از این واقعه تاریخی می گذرد و چنانچه اعزام سفیران را مبنای روابط رسمی دو کشور بدانیم، قدمت روابط به چهارصد سال می رسد.

نگاهی مختصر به تاریخ روابط ایران و اسپانیا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی

فروپاشی امپراطوری شارلمانی در اروپا با فروپاشی امپراطوری عباسیان در شرق همزمان بود. تشكیل دولت مقتدر صفوی در سال 1501 میلادی كه موجب بازگشت عظمت و اقتدار ایران بود، با تشكیل سلسله هابسبورگ در اسپانیا مقارن بود كه در هر دو كشور، شكوفائی علوم، هنر و ادبیات را به همراه داشت و این دوره در اسپانیا به «عصر طلائی» معروف است. این دوره با تحكیم حضور اسپانیا در آمریكای لاتین و شكل گیری امپراطوری اسپانیا مصادف است.

در زمان سلطنت صفوی، پادشاه اسپانیا فردی به نام «گارسیا د سیلوا ای فیگروا» را به دربار شاه عباس اعزام نمود. وی طی 7 سال حضورش در دربار شاه عباس توانست رابطه نزدیكی با پادشاه صفوی برقرار نماید. نقش چهره او در باغ چهل ستون گویای مراتب نزدیکی این سفیر در دربار شاه عباس است. شاه عباس پس از استقرار امنیت و آرامش در کشور، تصمیم گرفت روابط با اروپایی ها را گسترش دهد. از اینرو یکی از سرداران خود به نام حسینعلی بیک بیات را رهسپار اروپا کرد و قرار شد که وی از دربار اسپانیا و مقر پاپ در روم دیدار نماید. پادشاه اسپانیا و امپراطور روم از نمایندگان شاه عباس پذیرایی گرمی به عمل آوردند. پادشاه اسپانیا نیز با احترام فراوان از فرستاده دربار صفوی استقبال کرد. نمایندگان ایران پس از دوماه با یک کشتی اسپانیایی عازم خلیج فارس شدند. پذیرایی گرم فیلیپ سوم پادشاه اسپانیا از هیأت ایرانی به برقراری روابط سیاسی و اقتصادی بین دوکشور و سپس با سایر کشورهای اروپایی کمک شایانی کرد. ایران دست دوستی و همکاری خود را به سوی اروپا دراز کرد و دربار اسپانیا آن را فشرد. در سال 1602 میلادی سه روحانی از فرقه آگوستینی از گوا به ایران رسیدند . شاه عباس به آنان اجازه داد صومعه ای در اصفهان دایر کنند و آنها را در تأمین بحشی از هزینه مالی تأسیس صومعه یاری کرد. رئیس صومعه علاوه بر وظایف مذهبی، عهده دار نمایندگی دولت اسپانیا نیز بود. با این حال، شاه عباس حضور دریائی اسپانیا و پرتقال در جنوب ایران را بر نتابید. به تدریج حضور اسپانیا درمنطقه خلیج فارس تضعیف شد. همزمان ایران نیز دورانی از بی ثباتی را پشت سر گذاشت.

ظهور آقامحمدخان قاجار در سال 1790را می توان با سلطنت شارل سوم (1788-1759) همزمان دانست. در این دوره تلاشهایی در جهت احیای روابط سیاسی بین دو كشور انجام شد، اما روند تحولات جهانی بویژه مداخلات انگلیس و روسیه در امور ایران و مداخله فرانسه و كنسرت اروپا در امور اسپانیا، مانع از توسعه هر چه بیشتر مناسبات ایران و اسپانیا شد. با این حال، در یك تحول اساسی در زمان محمدشاه قاجار، طی مذاكرات نمایندگان سیاسی دو كشور در اسلامبول، عهدنامه مودت و تجارت دو كشور در تاریخ 4 مارس 1842 توسط میرزاجعفرخان سفیر و وزیر مختار ایران در عثمانی و آنتوان لوپز دكوردوبا سفیر اسپانیا در عثمانی به امضاء رسید. این عهدنامه سپس به تأیید محمد شاه وایزابل ملكه اسپانیا رسید. معاهده مودت شامل یك مقدمه، هفت ماده و یك نتیجه بود. باتوجه به تعویق اجرای معاهده مذكور، مجدداً در 9 فوریه 1870 معاهده مودت توسط سرتیپ حاج شیخ محمدخان وزیرمختار ایران در لندن و امانوئل رانسمای ویلانوئوا نماینده اسپانیا در لندن مورد تأیید قرار گرفت. لذا می توان نتیجه گرفت که روابط معاهده ای ایران و اسپانیا از سال 1842 آغاز گردیده است. امضای این معاهده از آن جهت حائز اهمیت است كه اسپانیا پس از روسیه، انگلستان و عثمانی كه عملاً همسایگان ایران بودند، نخستین كشور اروپائی است كه چنین سندی را با ایران امضاء نمود.

دو كشور در حالی وارد قرن بیستم شدند كه رونق اقتصادی، پروسه صنعتی شدن و نقش آفرینی آنان در صحنه بین الملل در مقایسه با دیگر رقبا به شدت افول كرده بود. طی قرن بیستم روابط دو كشور بر بستر معاهده 1842 اسلامبول ادامه یافت. در سال 1916 سفارت ایران در مادرید برای اولین بار گشایش یافت و میرزا اسماعیل خان دبیر الملك فرزانه تا سال 1919 به عنوان وزیر مختار انجام وظیفه كرد، لكن پس از آن بدلیل محدودیت های مالی سفارت تعطیل و سفارت ایران در پاریس، نمایندگی اكرودیته ایران در مادرید را بر عهده گرفت. در نوامبر 1952دكتر فاطمی وزیر خارجه دولت دكتر مصدق و امیلیو بلادیز كاردار موقت اسپانیا در تهران عهدنامه 1842 را مجدداً تأیید نمودند. در سال 1954 طی بازدید یك هیأت ایرانی از مادرید ضمن بازگشائی مجدد سفارت ایران، توافقنامه همكاری اقتصادی و بازرگانی دو كشور به امضاء رسید. مبادلات اقتصادی دو كشور پس از امضای توافقنامه مذكور افزایش قابل توجهی یافت. در ماه مارس 1956 سند دیگری تحت عنوان عهدنامه مودت و اقامت در جهت تحكیم روابط دو كشور در مادرید به امضاء سفیر ایران در مادرید و وزیرخارجه وقت اسپانیا رسید.

در سال 1957 وزیر اقتصاد و دارائی اسپانیا از ایران دیدار كرد كه حاصل آن تشكیل اولین كمیسیون مشترك همكاریهای اقتصادی و بازرگانی دو كشور بود. در همان سال، وزیر صنعت اسپانیا به همراه هیأت بزرگی از صاحبان صنایع، یادداشت تفاهمی به منظور بررسی امكانات همكاری در زمینه های ساخت كشتی و توسعه همكاریهای جهانگردی با همتایان ایرانی خود امضاء كرد. مناسبات تجاری دو كشور در دهه های 1960 و 1970 به طور قابل ملاحظه ای افزایش یافت و اسپانیا در مقابل دریافت نفت؛ ماشین آلات سبك، وسایل خانگی برقی، پارچه های ابریشمی و الیاف مصنوعی به ایران صادر می كرد. بعلاوه، اسپانیا در زمینه ساخت و سازهای شهری، حمل ونقل دریائی و ساخت كشتی و بخش نیرو در ایران فعال بود.

مناسبات ایران و اسپانیا در دوران پهلوی تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی بدون تحول و تحرك قابل توجهی ادامه یافت. اسپانیا مدت مدیدی از تثبیت حضور و نفوذ خود در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس به دلیل مشکلات داخلی، سیاست قدرتهای رقیب نظیر انگلستان، روسیه و فرانسه، تبیین اولویت ها در دیگر نقاط جهان بویژه در آمریكای لاتین و آفریقا و نهایتاً درگیری در جنگهای مخرب داخلی غافل ماند و نتوانست از تحرك و پویائی لازم برای ایفای نقش برجسته در منطقه از جمله ایران برخوردار باشد. در ایران نیز پس از خاتمه دوران اقتدار و عظمت صفوی، تسلط قدرتهای آن عصر یعنی روسیه و انگلیس بر مقدرات كشور بویژه در دوره قاجار و عدم تبیین سیاست پیشرو و منطقی در قبال غرب در دوره رضا شاه و وابستگی شدید به آمریكا در دوره محمدرضا شاه پهلوی مانع از توجه شایسته به روابط با كشورهای مستقل اروپائی نظیر اسپانیا شد.

در ارتباط میان دو ملت نیز عواملی نظیر بعد مسافت، عدم ترویج زبان اسپانیولی در میان ایرانیان و فراهم نبودن شرایط و فرصت های جذب مهاجرین آسیایی در اسپانیا (در مقایسه با كشورهای آلمان، انگلستان و فرانسه) مانع از گسترش ارتباطات فرهنگی و علمی و حضور موثر ایرانیان در اسپانیا شد. به همین دلیل، تعداد ایرانیان مقیم اسپانیا و فعالیت و تاثیرگذاری آنان در عرصه های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در مقایسه با دیگر كشورهای اروپائی به مراتب كمتر است.

روابط ایران و اسپانیا پس از پیروزی انقلاب اسلامی

روابط ایران و اسپانیا پس از پیروزی انقلاب اسلامی 1979 علی رغم برخی فراز و نشیب ها از اصل ثبات و تداوم برخوردار بوده است. به عبارتی، نه تحولات داخلی دو كشور (نظیر وقوع انقلاب اسلامی در ایران و استقرار مجدد نظام پادشاهی در اسپانیا) و نه تحولات منطقه ای وبین المللی در دو دهه 1970 و 1980 (نظیر تجاوز رژیم صدام به ایران، خصومت ایالات متحده آمریكا با جمهوری اسلامی ایران و عضویت اسپانیا در اتحادیه اروپا در سال 1985) مانع از تداوم روند مناسبات دو كشور نشده است.

اسپانیا از جمله كشورهای اروپائی است كه از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی سیاستی نسبتاً معتدل در قبال جمهوری اسلامی ایران اتخاذ نمود. اسپانیا ضمن حفظ بی طرفی كامل در جریان تجاوز رژیم صدام به ایران، در تحریم اقتصادی آمریكا علیه ایران مشاركت نكرد. در چارچوب اتحادیه اروپا اگرچه اسپانیا هیچگونه قطعنامه و یا اقدامی علیه ایران را پیشنهاد نكرد و تلاش نمود در تنش های ایجاد شده بین اتحادیه اروپا و ایران نقش مثبت و سازنده ای ایفاء نماید، اما در چارچوب سیاست خارجی و امنیتی مشترک به تحریم های اتحادیه اروپا علیه ایران پیوست.

تا سال 1379 شمسی روابط دو جانبه با فراز و نشیب همراه بود و طی این مدت پاره ای سفرهای متقابل در سطوح وزارت شامل سفر وزیر وقت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به مادرید صورت گرفت. از آن پس سیاست تنش زدائی و توسعه مناسبات با كشورهای جهان بویژه در دو حوزه همسایگان و اتحادیه اروپائی محور اصلی سیاست خارجی دولت جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. در شرایطی كه روابط جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریكا كماكان متشنج بود، روابط با اتحادیه اروپا از اهمیت مضاعفی برخوردار گردید. ایران و اتحادیه اروپا با آغاز «گفتگوهای انتقادی» و سپس «گفتگوهای فراگیر» عصر نوینی را در مناسبات خود آغاز كردند و در همین راستا، روابط تهران ـ مادرید نیز در مسیر رشد و توسعه قرار گرفت.

دیدار وزير امور خارجه وقت جمهوري اسلامي ايران از مادرید در خردادماه 1377 تلاشی بود که از سوی ایران برای ایجاد تحرک در روابط به عمل آمد. در پاسخ به این سفر، نخست وزير وقت اسپانيا در رأس يك هيأت بلندپايه در مهر سال 1379 از جمهوري اسلامي ايران ديدار كرد. سفر خوزه ماریا آزنار نخستین دیدار رسمی یك مقام عالیرتبه اسپانیائی به ایران در طول تاریخ مناسبات دو كشور بود. این دیدار علاوه بر اهمیتی كه به دلیل محتوای مذاكرات و اسناد امضاء شده داشت، آغازگر روندی صعودی در مناسبات همه جانبه دو كشور بود. در حاشيه اين ديدار پنج سند همكاري به امضاي دو كشور رسيد. از جمله توافقات انجام شده بيانيه مشترك همكاري بين جمهوري اسلامي ايران و پادشاه وقت اسپانيا و همچنين يادداشت تفاهمي بود كه درخصوص مبارزه با مواد مخدر به امضاي دو كشور رسيد. گسترش همكاریهای اقتصادی دو كشور در بخشهای نفت و پتروشیمی، كشاورزی و شیلات، جهانگردی، حمل ونقل و... از جمله حوزه هائی بود برای همكاری اقتصادی بین ایران و اسپانیا مورد تأکید قرار گرفت و متعاقباً برگزاری چندین سمینار اقتصادی دوجانبه و امضای قراردادهای اقتصادی مختلف بین دو كشور در تقویت همه جانبه روابط اقتصادی نقش مهمی ایفاء نمودند. در ارديبهشت ماه سال 1380 نخستين كميته مشترك جهت پيگيري مفاد تفاهم نامه با حضور آقاي گونزالس روبلس وزير وقت مشاور در امور برنامه ريزي ملي مواد مخدر اسپانيا در تهران برگزار گرديد. در این سفرها اسناد مهمی امضاء شد و مذاكرات سودمندی در جهت تقویت روابط دوجانبه صورت گرفت.

از سوي ديگر آقاي جوزف پيكه وزير امور خارجه وقت اسپانيا در آذرماه 1380 به دعوت رسمي و در پاسخ به ديدار وزير امور خارجه وقت از مادريد، به كشورمان سفر نمود و با مقامات بلندپايه ديدار كرد و همچنين يادداشت تفاهم همكاري ها و رايزني هاي سياسي بين وزارتخارجه هاي دو كشور به امضاء رسيد. دومین سفر وزير امور خارجه وقت اسپانيا به ايران (دو مرتبه در سال 1380)، سفر وزراي وقت علوم، تحقيقات، فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي جمهوري اسلامي ايران به اسپانيا (1380)، بيانگر روند رو به رشد و توسعه روابط دو كشور بود. طی این سال ها مقامات دو کشور در حاشیه اجلاسیه های بین المللی از جمله در سازمان ملل متحد نیز با یکدیگر دیدار و تبادل نظر داشتند. نهايتاً رياست جمهوري وقت ایران در آبانماه 1381 از اسپانيا ديدار بعمل آورد كه اولين سفر در سطح رئيس جمهوري پس از پيروزي انقلاب اسلامي به اسپانيا و نيز به كشورهاي عضو اتحاديه اروپا محسوب می گردد. در اين سفر در قالب همكاري هاي دوجانبه اسناد “موافقتنامه تشويق و حمايت متقابل از سرمايه گذاري” و “يادداشت تفاهم همكاري بين وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي جمهوري اسلامي ايران و دبيرخانه دولت در امور بازرگاني و جهانگردي اسپانيا در خصوص همكاريهاي گردشگري” به امضاء طرفين رسيد و “موافقتنامه همكاري و مساعدت دوجانبه در امور گمركي” نيز پاراف گرديد. طرفين در جریان این سفر بر اراده خود براي ورود به مذاكرات مربوط به “موافقتنامه اجتناب از اخذ ماليات مضاعف” و نهايي كردن آن تأكيد كردند كه اين قرارداد نيز در تاريخ 28/4/1382 در تهران به امضاي وزراي اقتصاد دو كشور رسيد. شایان ذکر است که سمينار همكاريهاي اقتصادي بين دو كشور با حضور رئيس جمهور وقت ایران در مادريد برگزار شد.

وضعیت فعلی روابط سیاسی:

ملاقات جناب آقای دکتر روحانی ریاست محترم جمهوری با جناب آقای ماریانو راخوی نخست وزیر محترم اسپانیا در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک در مهرماه 1392 را می توان نقطه عزیمت دیگری در روابط دو کشور تلقی نمود. در این دیدار طرفین در خصوص موضوعات روابط دوجانبه و مسائل منطقه ای و بین المللی تبادل نظر نمودند.

متعاقبا جناب آقای نجفی معاون وقت رئیس جمهور و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در بهمن ماه سال 1392 جهت شرکت در نمایشگاه بین المللی گردشگری فیتور به اسپانیا سفر کرد و طی این سفر در کنار سایر مقامات، با آقای مارگایو وزیر خارجه اسپانیا و آقای سوریا وزیر صنعت، انرژی و گردشگری نیز دیدار و گفتگو نمود. قبل از آن، وزرای کشاورزی دو کشور در برلین با یکدیگر دیدار نموده بودند.

آقای مارگایو در بهمن ماه 1392 طی یک کنفرانس خبری در بروکسل ضمن اشاره به هزینه های سنگین اسپانیا در قبال تحریم های اتحادیه اروپا علیه ایران و درخواست از کشورهای عضو اتحادیه برای لغو تحریم ها در چارچوبی روشن و یکپارچه، بر عزم کشورش جهت توسعه روابط اقتصادی با ایران تأکید و اظهار داشت: اسپانیا در حال آماده سازی و ترمیم روابط اقتصادی با ایران در سطح پیش از تحریم های اتحادیه اروپا می باشد. طی این اعلامیه و همچنین در سمینار وزارت خارجه اسپانیا با عنوان«مذاکرات با ایران» حصول توافقات هسته ای را نتیجه عزم دو طرف برای گفتگو و تحریم هایی دانست که اسپانیا از آن حمایت کرده است. وزیر خارجه اسپانیا در جریان سمینار مزبور به قدرت برتر ایران در خاورمیانه در جهت ایجاد ثبات و آرامش در منطقه تصریح نموده است. وزیر خارجه اسپانیا در اسفند 92 طی سفر به کشورمان با مقامات ایرانی دیدار و گفتگو داشت.

در پاسخ به سفر آقای مارگایو، جناب آقای دکتر ظریف وزیر محترم امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در تاریخ 25 فروردین ماه 94 در اولین سفر اروپایی خود پس از توافق لوزان به مادرید سفر کرد و با مقامات عالیرتبه این کشور از جمله جناب آقای راخوی نخست وزیر، رئیس (وقت) پارلمان و جناب آقای مارگایو وزیر خارجه (وقت) اسپانیا دیدار و گفتگو نمود. وزیر امور خارجه کشورمان در این سفر که مورد توجه ویژه رسانه های گروهی قرار گرفت، طی نشستی با حضور مقامات سیاسی و اقتصادی، سفرا و دیپلماتها و اصحاب رسانه در محل خانه اروپا در یک جلسه سخنرانی و پرسش و پاسخ با پوشش زنده تلویزیونی شرکت نمود.

 در نیمه شهریورماه 1394 یک هیأت عالیرتبه اسپانیایی متشکل از آقای گارسیا مارگایو وزیر امور خارجه، خانم پاستور وزیر عمران و آقای خوسه مانوئل سوریا وزیر صنعت، انرژی و گردشگری به سفر به تهران، با مقامات عالیرتبه کشورمان دیدار و مذاکره نمودند. مدیران دهها شرکت بلندآوازه اسپانیایی که در در حوزه های نفت و گاز و پتروشیمی، راه آهن، فرودگاه، نیروگاه ها، قطارهای سریع السیر، صنایع سنگین، الکترونیک، گردشگری، هتل سازی، دارویی، انرژی های نو و بانکی تجربه جهانی دارند، به همراه بانکداران و محافل تجاری هیأت اسپانیایی را همراهی کردند.هیأت اسپانیایی در زمان حضور در کشورمان با جناب آقای دکتر روحانی رئیس جمهور، جناب آقای دکتر لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی و با جناب آقای دکتر محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه و جناب آقای دکتر ولایتی رئیس مرکز تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام دیدار و گفتگو نمودند. وزرای اقتصادی هیأت اسپانیایی نیز با وزیران صنعت، نفت، نیرو، راه و شهرسازی و شهردار تهران دیدار و گفتگو نمودند. هیأت اسپانیایی همراه با شرکتهایی که آنها را همراهی می کردند، در یک سمینار فراگیر اقتصادی با اتاق بازرگانی ایران حضور یافته و هیإت اقتصادی با شرکت ها و فعالین اقتصادی و همتایان تخصصی خود دیدار و مذاکره نمودند.

در تاریخ 29 تا 30 بهمن ماه 1394 جناب آقای دکترتخت روانچی معاون محترم اروپا و آمریکا وزارت امورخارجه به منظور برگزاری اولین دور گفتگوهای سیاسی میان دو کشور به اسپانیا سفر کرد و با وزیر امورخارجه و جناب آقای ایبانیز دبیرکل (وقت) وزارت امور خارجه ملاقات و درجمع شخصیت ها و اندیشمندان این کشور در موسسه الکانو سخنرانی نمود. معاون اروپا و آمریکای وزارت امور خارجه کشورمان در این سفر با مقامات تجاری و اقتصادی اسپانیا نیز دیدار و در چند مصاحبه رسانه ای، مواضع کشورمان را تبیین نمود. در این دیدارها علاوه بر گفتگو درخصوص افزایش روابط دوجانبه در دوران پسابرجام، موضوعات منطقه ای بخصوص بحران در سوریه، عراق و یمن نیز مورد تبادل نظر قرار گرفت.

در تاریخ 22 و 23 آذرماه 1395 جناب آقای دلفی مدیرکل غرب اروپای وزارت امور خارجه به منظور برگزاری دومین دور گفتگوهای سیاسی دو کشور به اسپانیا سفر نمود و علاوه بر دیدار با جناب آقای ایبانیز دبیرکل (وقت) وزارت امور خارجه، باجناب آقای مانوئل گومز آسبو مدیرکل مغرب،آفریقا و خاورمیانه وزارت امور خارجه دیدار و پیرامون ابعاد مختلف روابط دوجانبه و موضوعات منطقه ای و بین المللی به تفصیل تبادل نظر نمود. مدیرکل غرب اروپای وزارت امو رخارجه در این سفر با مقامات اقتصادی و پارلمانی نیز دیدار و گفتگو کرد.

در تاریخ 28 بهمن ماه 1395 مادرید میزبان برگزاری همایش گرامیداشت چهارصد سال روابط سیاسی دوستانه ایران و اسپانیا و نمایشگاه اسناد تاریخی روابط دو کشور بود. این همایش و نمایشگاه با پیام جناب آقای دکتر ظریف وزیر محرم امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و جناب آقای آلفونسو داستیس وزیر محترم امور خارجه و همکاری اسپانیا افتتاح گردید. در این همایش باشکوه که با همت وزارت خانه های امورخارجه ایران و اسپانیا و در مشارکت و همکاری مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی کشورمان و مرکز اسناد تاریخی اسپانیا (سیمانکاس) در محل دانشکده دیپلماتیک مادرید برگزار شد، علاوه بر حضور و سخنرانی سفرای دو کشور در مادرید و تهران، جناب آقای دامن پاک جامی مدیرکل اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه کشورمان، جناب آقای گومز آسبو مدیرکل خاورمیانه وزارت خاجه اسپانیا و پژوهشگرانی از ایران و اسپانیا به ایراد سخنرانی پرداختند. در این همایش دیگر مقامات وزارت خاجه اسپانیا، سفیران، دیپلمات ها، ایران شناسان و هموطنان ایرانی مقیم اسپانیا نیز حضور داشتند.

در حاشیه این همایش، نمایشگاهی از 80 سند تاریخ روابط دیپلماتیک دو کشور در محل دانشکده دیپلماتیک مادرید به معرض دید علاقمندان گذاشته شد.

در تاریخ 30 بهمن ماه 1395 وزرای امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و اسپانیا در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ با یکدیگر دیدار و تبادل نظر نمودند. طرفین در این دیدار با اشاره به روابط خوب تهران – مادرید، بر گسترش روابط در همه زمینه ها تأکید کردند. آقایان ظریف و داستیس با اشاره به اینکه توافق هسته ای یک توافقنامه بین المللی و بر اساس قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل است، بر حفظ و اجرای آن تاکید کردند. طرفین همچنین در مورد موضوعات روابط دوجانبه، مبارزه با تروریسم داعش، تحولات سوریه و یمن و عراق تبادل نظر نمودند. وزیر خارجه اسپانیا بعد از دیدار با ظریف در صفحه توییتر خود نوشت: جلسه خوبی‌ با دوست ایرانی خود داشتم، برای تحکیم توافق هسته ای تلاش خواهیم کرد. امیدواریم در مورد تنش های منطقه ای نیز همکاری کنیم. وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در این دیدار از آلفونسو داستیس همتای اسپانیایی خود برای سفر به تهران دعوت کرد.

همکاری در قالب اتحادیه اروپا :

با شکل گیری و ورود اسپانیا به اتحادیه اروپا بویژه در سالهای اخیر، روابط سیاسی ایران و اسپانیا تابعی از روابط فی مابین ایران و اتحادیه اروپا بوده است. در دوره ریاست اسپانیا بر اتحادیه اروپا (نیمه اول سال 2002) شاهد یکی از دوره های درخشان روابط ایران و اتحادیه بوده ایم، گفتگوهای فراگیر بین ایران و اتحادیه اروپا در همین دوره انجام گرفت و زمینه مناسبی برای گفتگوهای موافقتنامه تجارت و همکاری فراهم شد. در نتیجه، اسپانیا به طور سنتی به ارتقاء درک متقابل و رفع نگرانی ها در مناسبات ایران و اتحادیه کمک زیادی نموده است. اسپانیا در نیمه اول سال 2010 در دوره ریاست بر اتحادیه اروپا در پیشبرد مذاکرات هسته ای با اتحادیه اروپا فعال ظاهر شد و این نقش آفرینی مثبت کماکان ادامه دارد. اسپانیایی ها در شروع این فرآیند 12 ساله مذاکرات نقش مهمی داشتند زیرا مذاکرات از سال 2003 با رهبری نماینده عالی سیاست خارجی و امنیتی اتحادیه اروپا آقای خاویر سولانا شروع شد و علیرغم فراز و فرودش با همان استراتژی انتخاب شده سولانا یعنی گفتگوی سازنده دیپلماتیک خاتمه یافت. اسپانیا از طریق اتحادیه اروپا در حصول توافق نهایی وین و از طریق عضویت در شورای امنیت در تصویب قطعنامه 2231 نقش آفرین بود. اکنون پس از پایان دوران تحریم، اسپانیا بعنوان کشوری که در انظار عمومی و شرکت های تجاری ایرانی وجهه خوبی دارد، می تواند در گسترش روابط همه جانبه اروپا با جمهوری اسلامی ایران نقش موثری ایفا نماید.

همکاری در موضوعات بین المللی:

نوع نگرش دو کشور در مورد چندجانبه گرایی و اولویت نقش سازمان ملل متحد در جریان منازعات بین المللی، چهارچوب مهمی برای اتخاذ مواضع مشابه و همکاری های فی مابین در مورد موضوعات مهمی چون عراق، افغانستان، بالکان و ،،، بوده است، دو کشور در بسیاری از زمینه های سیاسی و بین المللی مانند مبارزه با تروریسم و ریشه های آن، خلع سلاح، اصلاحات در سازمان ملل متحد، مبارزه با قاچاق مواد مخدر، جنایات سازمان یافته، مهاجرت های غیرقانونی، پولشویی، دزدی دریایی، تهدیدات سایبری و ،،، مواضع نزدیک به هم داشته و از نامزدی متقابل در پست های کلیدی سازمان های بین المللی متقابلاً حمایت کرده اند. جمهوری اسلامی ایران رسماً از عضویت اسپانیا در شورای امنیت حمایت نمود و با راهیابی اسپانیا به شورای امنیت، آمادگی خود را برای هرگونه همکاری در جهت ایفای مسئولیت های عضویت در شورای امنیت و ریاست بر کمیته های سه گانه شورای امنیت اعلام داشته است.

فهرست اسناد منعقده در تاریخ روابط ایران واسپانیا

در تاریخ مناسبات ششصد ساله ایران و اسپانیا اسناد متعددی توسط مسئولین دو كشور منعقد شده است. فهرست اسناد مذكور به شرح ذیل ذكر گردیده است:

 اسناد امضاء شده قبل از پیروزی انقلاب اسلامی

 عهدنامه مودت و تجارت (مارس 1842 –اسلامبول)

ملاحظه: این عهدنامه مجدداً در سال 1870 در لندن تجدید گردید. براساس این معاهده، سفارت ایران در مادرید در سال 1916 افتتاح شد.

 موافقتنامه همكاری اقتصادی و بازرگانی ( 1954 - مادرید )

ملاحظه:در این سال سفارت ایران در مادرید پس از یك دوره تعطیلی، مجدداً بازگشائی شد.

عهدنامه مودت و اقامت ( مارس 1956 – مادرید)

یادداشت تفاهم همكاری در زمینه ساخت كشتی ( 1958 - تهران )

یادداشت تفاهم همكاری های جهانگردی (1958 - تهران )

اسناد امضا شده بعد از پیروزی انقلاب اسلامی

یادداشت تفاهم توسعه همكاریهای اقتصادی و بازرگانی (1367 - مادرید )

موافقتنامه همكاری فنی در زمینه استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای(1369- مادرید )

یادداشت تفاهم اولین اجلاس كمیسیون مشترك اقتصادی و صنعتی (1371 –تهران)

موافقتنامه حمل ونقل هوائی (1372 –مادرید)

یادداشت تفاهم همكاری فنی در زمینه زیربنائی، حمل ونقل و مسكن (1372- مادرید)

یادداشت تفاهم همكاری های كشاورزی (1375 –تهران)

یادداشت تفاهم همكاری پارلمانی ( 1376 –مادرید)

موافقتنامه حمل ونقل جاده ای (1377 –تهران)

یادداشت تفاهم همکاری های شیلاتی ( 1377 –تهران )

یادداشت تفاهم تبادل تجربیات و ساخت کشتی صیادی ( 1378 –مادرید)

یادداشت تفاهم همكاری های فرهنگی (1378 –مادرید)

اعلامیه جامع همكاری های دو كشور (1379 - تهران)

یادداشت تفاهم همكاری در مقابله با مواد مخدر ( 1379 –تهران )

یادداشت تفاهم همكاری بین موسسه تجارت خارجی اسپانیا و اتاِق بازرگانی جمهوری اسلامی ایران ( 1379 –تهران)

یادداشت تفاهم همكاری بین دانشگاه كمپلوتنسه مادرید و دانشگاه تهران ( 1379 –تهران)

یادداشت تفاهم تشكیل كمیته مشترك تجاری(1380 - تهران)

یادداشت تفاهم رایزنی های سیاسی بین وزارت امورخارجه دو كشور (1380- تهران)

یادداشت تفاهم همكاری بین دانشگاه كمپلوتنسه مادرید و دانشگاه اصفهان (1380 - اصفهان)

یادداشت تفاهم همكاری بین وزارت علوم، تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی ایران و شورای عالی تحقیقات علمی اسپانیا ( 1380 –مادرید)

یادداشت تفاهم همكاری بین دانشگاه تهران و دانشگاه آتونوما مادرید ( 1380 - مادرید )

موافقتنامه حمایت از سرمایه گذاری متقابل ( 1381 –مادید)

موافقتنامه همكاریهای گمركی (1381- مادرید)

یادداشت تفاهم همكاری در زمینه جهانگردی ( 1381 –مادرید)

یادداشت تفاهم همكاری در زمینه استاندارد (1381- مادرید)

بازبینی و امضای یادداشت تفاهم همكاری بین دانشگاه تهران و دانشگاه آتونوما مادرید ( 1382 –مادرید)

موافقتنامه اجتناب از اخذ مالیات مضاعف بین جمهوری اسلامی ایران و اسپانیا ( سال 1382 –مادرید)

فهرست اسامی سفرای ایران در اسپانیا

میرزا اسماعیل خان دبیرالملك فرزانه (وزیرمختار) از مهرماه 1295 تا شهریور 1298

ملاحظه:سفارت ایران در مادرید در مهرماه 1295 توسط میرزا اسماعیل خان دبیرالملك فرزانه، تأسیس شد و مشار الیه تا شهریور 1298 در مادرید وزیر مختار بود.
حسین علاء از مهر 1298 تا فروردین 1300

عبدالعلی خان صدری صدیق السلطنه ( سفیر اکردویته) از مرداد 1300 تا اسفند 1300

ملاحظه: عبدالعلی خان صدری صدیق السلطنه از مرداد 1300 تا اسفند 1300 كه سفارت مادرید به علت صرفه جویی در بودجه تعطیل شد به عنوان سفیر ایران در فرانسه، در اسپانیا اكردیته بود. سفارت ایران در مادرید مجدداً در اردیبهشت 1333 افتتاح شد.

یدالله عضدی (وزیرمختار) از اردیبهشت 1333 تا تیر 1337 (ارتقاء نمایندگی به درجه سفارت کبری)

ابراهیم زند ( سفیر) از مهر 1337 تا آبان 1341

محمد گودرزی (سفیر) از آبان 1341 تا دی 1345

محسن مرآت اسفندیاری (سفیر) از بهمن 1345 تا اردیبهشت 1346

جمشید قریب ( سفیر) از شهریور 1346 تا مهر 1350

ارتشبد فریدون جم ( سفیر) از مهر 1350 تا شهریور 1356

منوچهر عظیما (سفیر) از مهر 1356 تا پیروزی انقلاب اسلامی

سنایی فرخی (سفیر) از تیر 1361 تا بهمن 1364

هادی سلیمانپور (سفیر) ازاسفند 1365 تا تیرماه 1368

عبدالله ذیفن (سفیر) از مرداد 1368 تا تیرماه 1374

بهرام قاسمی (سفیر) از مرداد 1374 تا آذرماه 1377

حسن شفتی (سفیر) از دی 1377 تا خرداد 1382

مرتضی الویری (سفیر) از تیر1382 تا خرداد 1385

سید داود صالحی (سفیر) از تیر ۱۳۸۵ تا فروردین ۱۳۸۸

مرتضی صفاری نطنزی (سفیر) از اردیبهشت ۱۳۸۹ تا فروردین ۱۳۹۲

محمد حسن فدایی فرد (سفیر) از 19 فروردین ۱۳۹۳ تا کنون

 

وزارت امورخارجه | رواديد الكترونيك | تماس با ما | نقشه سایت | جستجو | گالری تصاویر